Er zit een kern van waarheid in, en er zit veel overdrijving in. We zochten het uit, want al onze flessen zijn van 18/8 rvs en we vinden dat je moet weten waar je aan toe bent.

Het korte antwoord: met 18/8 rvs zit je goed. Er is één situatie waarin we je aanraden iets anders te doen, en die staat onderaan dit artikel.

Waar gaat het eigenlijk over?

Roestvast staal is geen zuiver metaal maar een legering: ijzer met daarin onder andere chroom en nikkel. Bij 18/8 gaat het om ongeveer 18 procent chroom en 8 procent nikkel. Dat chroom is precies waarom het spul niet roest. Aan de buitenkant vormt het een flinterdunne beschermlaag van chroomoxide die zichzelf herstelt zodra hij beschadigd raakt.

Die laag is goed, maar niet oneindig goed. Onder bepaalde omstandigheden kunnen er kleine hoeveelheden nikkel en chroom uit het staal in je drankje terechtkomen. Dat heet migratie, en het is een bekend en goed onderzocht verschijnsel. De vraag is niet óf het gebeurt, maar hoeveel en wanneer het uitmaakt.

Zuur is de belangrijkste factor

Water doet vrijwel niets. Thee en koffie ook nauwelijks. Wat de migratie wél op gang brengt, is zuur.

Het cijfer dat op social media het meest wordt rondgeslingerd komt uit een onderzoek van de Oregon State University uit 2013. Daarin werd tomatensaus urenlang gekookt in roestvrijstalen pannen. Na zes uur koken waren de nikkel- en chroomconcentraties tot 26 respectievelijk 7 keer zo hoog, en na twintig uur koken 34 en ongeveer 35 keer zo hoog.

Dat klinkt alarmerend, en zo wordt het ook gebracht. Maar lees de omstandigheden: zes tot twintig uur koken op het vuur, in een pan, in zure saus. Dat heeft weinig te maken met een fles water of sap die in je tas zit. Toch is dit het onderzoek waarmee video’s over drinkflessen worden onderbouwd.

Ook belangrijk: het chroom dat uit roestvast staal vrijkomt is chroom(III). In migratietesten van roestvast staal werd uitsluitend die driewaardige vorm aangetroffen en geen zeswaardig chroom. Chroom(VI) is de kankerverwekkende variant waar je op internet over leest. Chroom(III) is een ander verhaal; het is zelfs een sporenelement dat je normaal via je voeding binnenkrijgt.

Een nieuwe fles geeft het meeste af, en dat is nog steeds veilig

Roestvast staal geeft in het begin het meeste af, en daarna steeds minder. Dat komt doordat de beschermende chroomoxidelaag aan het oppervlak zich tijdens de eerste blootstellingen verder opbouwt.

Nu is het verleidelijk om daaruit te concluderen dat een nieuwe fles dus onveilig is en pas na een tijdje goed wordt. Dat klopt niet, en daar is gericht onderzoek naar gedaan.

Het Zweedse KTH (Royal Institute of Technology) testte in opdracht van Team Stainless zeven soorten roestvast staal volgens het Europese testprotocol, dat juist is ontworpen als een strenge simulatie. Er werd getest op nieuw, ongebruikt materiaal in citroenzuur met een pH van 2,4, tien dagen lang bij 40 graden, met een ongunstig hoge verhouding tussen staaloppervlak en vloeistof. Dus: zuurder dan sinaasappelsap, langer dan je ooit iets zou bewaren, warmer dan je tas, en op vers materiaal.

De uitkomst: ijzer, chroom, nikkel en mangaan bleven allemaal onder de vastgestelde afgiftelimieten. Dat gold zelfs voor grade 201, een goedkopere staalsoort die duidelijk minder goed presteert dan de 18/8 in onze flessen.

Uit hetzelfde onderzoek blijkt ook hoe snel dat inlopen gaat: de afgifte vond overwegend plaats in de eerste twee uur, daarna namen de hoeveelheden af. Het gaat dus om uren, niet om weken.

Wel eerlijk vermelden: dit onderzoek is gefinancierd door de staalindustrie. De resultaten sluiten wel aan bij ander onafhankelijk onderzoek, waarin bij migratietests van roestvast staal alle geteste soorten onder de limieten bleven en de afgifte afnam door verdere passivering van het oppervlak.

Praktisch: je nieuwe fles is vanaf dag één gewoon veilig. Spoel hem een paar keer om voor het eerste gebruik, meer hoef je niet te doen.

Blijft het onder de veilige grens?

Voor metalen in voedselcontactmaterialen bestaat geen EU-brede wetgeving zoals bij kunststof. Wat er wel is, is een technische gids van de Raad van Europa met specifieke afgiftelimieten (SRL’s). De tweede editie daarvan verscheen in 2024 en hoort bij Resolutie CM/Res(2020)9. Voor chroom(III) geldt daarin 1 mg per kg levensmiddel. Voor nikkel is de limiet 0,14 mg/kg, gebaseerd op de tolerabele dagelijkse inname van de Wereldgezondheidsorganisatie, en die norm is er specifiek op gericht om mensen met een nikkelallergie te beschermen.

Om een idee te geven van de orde van grootte: in het Oregon-onderzoek met de kookpannen kwam bij de tiende kookcyclus gemiddeld 88 microgram nikkel vrij per portie tomatensaus van 126 gram. Dat is 0,088 milligram, na urenlang koken in zure saus.

Zet dat naast wat je sowieso al binnenkrijgt: uit voedingsonderzoek blijkt dat mensen dagelijks tussen de 90 en 361 microgram nikkel via hun eten consumeren. Nikkel zit van nature in noten, peulvruchten, havermout, chocolade en volkoren producten. De hoeveelheid uit dat kookonderzoek valt daar gewoon binnen. Bij een fles met sap praat je over een fractie daarvan.

Dat is ook de conclusie van het Nickel Institute op basis van het beschikbare onderzoek: de hoeveelheid nikkel en andere metalen die vanuit veelgebruikte roestvrijstalen voedselcontactmaterialen in voedsel terechtkomt, is klein vergeleken met wat er van nature in voedsel zit, en blijft binnen de vastgestelde afgiftelimieten.

Let op: niet elk “rvs” is 18/8

Hier zit een addertje dat op social media vrijwel nooit wordt genoemd, terwijl het misschien wel het belangrijkste punt is.

Een van de studies die veel wordt aangehaald om te laten zien dat rvs nikkel lekt in vruchtensap, gebruikte helemaal geen 18/8. In dat onderzoek werd citroen-, sinaasappel-, mango- en aardbeiensap getest op een roestvaststaalsoort van grade 201, gekocht op de lokale markt. Daarbij gaf citroensap met een pH van 2,63 de hoogste nikkel- en chroomafgifte.

Grade 201 is een goedkopere legering waarin nikkel deels is vervangen door mangaan. Die is duidelijk minder corrosiebestendig dan 304. Resultaten van 201 doorvertalen naar een 18/8 fles is appels met peren vergelijken, en dat gebeurt in de online discussie voortdurend.

Dat is precies waarom wij alleen flessen van 18/8 rvs verkopen. Alle merken in ons assortiment, Klean Kanteen, Qwetch, Camelbak, Eco Brotbox, Mizu, Rubytec, Pura en Thermos, gebruiken 18/8 rvs, ook bekend als AISI 304. Je komt de aanduiding 18/10 ook wel tegen; dat is dezelfde legeringsfamilie, met het nikkelgehalte aan de bovenkant van de bandbreedte.

Wanneer wordt het wél relevant?

Drie situaties waarin je iets voorzichtiger mag zijn:

Zure dranken langdurig bewaren

Sap meenemen en binnen een dag opdrinken is prima. Citroensap of sinaasappelsap dagenlang in de fles laten staan is iets anders, dat kun je beter in glas doen.

Zout én zuur tegelijk

Chloride is de zwakke plek van 304. De grootste zwakte van 304 is de gevoeligheid voor chloriden en zuren, waardoor plaatselijk corrosie kan ontstaan. Voor een drinkfles zelden een probleem, maar het verklaart wel waarom je geen zoute bouillon dagen in je fles wilt laten staan.

Een beschadigde binnenkant

De beschermende chroomoxidelaag herstelt zichzelf, maar diepe krassen en agressieve schoonmaakmiddelen met chloor helpen niet. Gewoon warm sop en een flessenborstel volstaan.

En als je een nikkelallergie hebt?

Dan ligt het anders, en dat willen we niet wegpoetsen. Nikkelallergie is de meest voorkomende contactallergie, en komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Voor de meeste mensen met een nikkelallergie gaat het om huidcontact en speelt inname via voeding geen rol. Maar er is een kleine groep die ook op orale nikkelinname reageert.

Herken je jezelf daarin, dan is het advies simpel: bewaar geen zure dranken in rvs, en overweeg glas als je twijfelt. Bespreek het bij klachten met je huisarts of dermatoloog; wij kunnen daar geen medisch advies over geven.

Samengevat

Rvs flessen lekken geen zorgwekkende hoeveelheden nikkel en chroom bij normaal gebruik. Wat wél waar is:

• Zuur verhoogt de migratie, en lange contacttijd nog meer
• Een nieuwe fles geeft het meeste af, maar blijft ook dan onder de grenswaarden: dat is getest op nieuw materiaal onder veel zwaardere omstandigheden dan jij ooit creëert
• Na de eerste uren tot dagen zakt de afgifte naar een nog lager niveau
• Wat vrijkomt is chroom(III), niet het kankerverwekkende chroom(VI)
• Het verschil tussen 18/8 (304) en goedkopere legeringen zoals 201 is echt groot

Met een 18/8 fles zit je dus goed. Vul hem met water, thee, koffie, sap, wat je wilt. Alleen dat glas verse citroensap dat je een week wilt bewaren: doe dat in glas.

Bronnen

De meest leesbare bronnen staan bovenaan.

Over de migratie zelf

• Kamerud, Hobbie & Anderson (2013), Stainless Steel Leaches Nickel and Chromium into Foods during Cooking, Journal of Agricultural and Food Chemistry. Het meest geciteerde onderzoek op dit gebied. Volledige tekst gratis via Oregon State University: fses.oregonstate.edu
• Samenvatting van hetzelfde onderzoek op PubMed: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
• Het KTH-rapport zelf, met de testresultaten op nieuw materiaal in citroenzuur (Engels, met grafieken): KTH-rapport (pdf)
• Nickel Institute, over de rol van nikkel in voedselcontactmaterialen en het KTH-onderzoek: nickelinstitute.org
• Nickel Institute, factsheet met de cijfers over dagelijkse nikkelinname via voeding: nickelinstitute.org, factsheet 4
• Onderzoek naar sappen op grade 201 staal (let op: niet 18/8): sciencedirect.com

Over de normen en regelgeving

• EDQM, de Europese instantie achter de technische gids voor metalen in voedselcontact: edqm.eu
• Nickel Institute over het nikkelbeleid en de grenswaarde van 0,14 mg/kg: nickelinstitute.org
• Overzicht van de wijzigingen in de tweede editie van de technische gids (2024): knoell.com
• Rijksoverheid, Waarzitwatin, over metalen drinkbekers en de Nederlandse regels: waarzitwatin.nl
• NVWA over wetgeving voedselcontactmaterialen: nvwa.nl
• Regulier Overleg Warenwet, over de Benelux-beschikking voor metalen: row-minvws.nl

Over de materiaaleigenschappen

• HEGO, verschil tussen rvs 304 en 316 in gewone taal: hego.nl

Het bericht Lekken rvs flessen nikkel en chroom? Wat er waar is van de verhalen op social media verscheen eerst op Green Jump's blog.

Waar het rapport over gaat

Pesticide Action Network (PAN) Europe testte samen met nationale partners 41 lokaal geproduceerde aardbeienmonsters uit 11 EU-landen. De uitkomst voor conventionele aardbeien is niet mals: 78% bevatte minstens één pesticide, en 61% twee of meer. Het monster met de meeste residuen (België) bevatte er negen tegelijk. De twee meest gevonden stoffen, fludioxonil en cyprodinil, zijn door EFSA aangemerkt als hormoonverstorend en hadden volgens de onderzoekers allang van de markt moeten zijn. Daarnaast bevatte 58% van de monsters PFAS-pesticiden: stoffen die grotendeels afbreken tot het zeer persistente TFA, dat recent door het Europees chemicaliënagentschap ECHA als giftig voor de voortplanting (categorie 1B) is geclassificeerd.

Kortom: precies het soort stoffen waar we bij Green Jump liever ver van wegblijven, en waarom we de nadruk leggen op eerlijke, gifvrije producten.

En dan Nederland: dit jaar de uitblinker

Hier wordt het interessant. In de Maastrichtse steekproef (aardbeien van Albert Heijn, Jumbo, Aldi en Coöperatie Gedeelde Weelde) waren de residuwaarden opmerkelijk laag. Waar het Europese gemiddelde op 3,5 verschillende pesticiden per monster lag, kwamen de Nederlandse monsters uit op gemiddeld 0,3 residu per monster. Drie van de vier monsters waren volledig schoon; in het vierde zat één stof (fluopyram, een als PFAS geclassificeerde schimmelbestrijder), en dan nog onder de wettelijke limiet.

PAN Nederland testte dit jaar ook nog eens twaalf extra conventionele monsters uit andere delen van het land. Samen met de drie monsters uit Maastricht kwam dat neer op gemiddeld 2,1 residu per monster, waarbij ruim een kwart (27%) helemaal geen aantoonbare resten bevatte. Nederland en Frankrijk waren daarmee de twee lichtpunten van het hele rapport, het bewijs dat conventionele teelt met fors minder gif wél kan.

Dat sluit aan bij ontwikkelingen in de Nederlandse teelt zelf: initiatieven in Limburg waarbij telers synthetische middelen vervangen door biologische plaagbestrijding, UV-C tegen schimmelziekten en andere geïntegreerde technieken. Onderzoek van Wageningen University & Research liet eerder al zien dat geïntegreerde plaagbestrijding (IPM) het middelengebruik in de kasteelt met meer dan 90% kan terugbrengen. Hiep hoi, zou je zeggen.

De kanttekening: het verleden was minder rooskleurig

En hier komt de eerlijkheid waar we bij Green Jump aan hechten. Dat mooie cijfer van dit jaar staat namelijk in schril contrast met de jaren ervoor.

De supermarkttests van PAN Nederland in 2021, 2022 en 2024 vonden gemiddeld respectievelijk 3,5, 3,7 en 3,0 verschillende residuen per conventioneel aardbeienmonster. En volgens PAN Nederlands analyse van drie jaar officiële NVWA-monitoringdata bevatten aardbeien gemiddeld zelfs 4,4 residuen per monster. Daarmee waren ze samen met citrusfruit jarenlang de meest met pesticiden besmette vrucht op de Nederlandse markt.

Van 4,4 en 3,0 naar 0,3 in de Maastricht-steekproef is dus een enorme sprong. Mooi nieuws, maar wel een sprong die vraagt om nuchterheid.

Eén jaar is nog geen trend

De onderzoekers zeggen het zelf ook met zoveel woorden: het is nog niet te zeggen of dit een blijvende, structurele verbetering is of gewoon een gunstig jaar binnen de normale schommelingen van jaar tot jaar. Bovendien kon de producent van de geteste aardbeien niet worden geverifieerd, dus we weten niet precies wát er achter deze schone monsters zit. De onderzoekers benadrukken dat voortgezette monitoring nodig is om te bepalen of dit echt een structurele omslag is.

Zo eerlijk moeten we zijn: één goede meting is bemoedigend, maar het is te vroeg om te juichen dat Nederland “het probleem heeft opgelost”. Het steekproefaantal is klein, de verklaringen zijn deels nog onbevestigd, en de geschiedenis laat zien hoe snel die cijfers kunnen wisselen. We houden de komende jaren dus gewoon de vinger aan de pols.

Wat betekent dit voor jou?

Voor wie zekerheid wil, blijft de conclusie van het rapport onveranderd: biologische aardbeien waren in dit onderzoek, net als in eerdere edities, vrij van pesticiden. Alle biologische en “residuvrij” gelabelde monsters kwamen schoon uit de test. Zeker tijdens de zwangerschap en voor jonge kinderen, die verhoudingsgewijs veel aardbeien wegwerken, is dat het veiligste uitgangspunt.

Een paar praktische punten uit het rapport:

• Kies bij voorkeur lokaal en biologisch. Op boerenmarkten zijn biologische aardbeien vaak goedkoper dan in de supermarkt.
• Aardbeien kun je niet schillen en nauwelijks grondig wassen, anders dan bijvoorbeeld appels. Een deel van de residuen blijft dus altijd zitten, reden te meer om bij de bron te kiezen voor gifvrij.
• Zelf telen kan verrassend makkelijk, zelfs in een pot op het balkon. Zorg wel dat bijen en andere bestuivers bij de bloemen kunnen, en kies oude, weerbare rassen.

Tot slot

Dat Nederland dit jaar bovenaan bungelt in plaats van onderaan, is oprecht goed nieuws, en een teken dat schoner telen technisch gewoon haalbaar is. Na jaren van 3 tot 4 residuen per aardbei willen we eerst zien of deze verbetering standhoudt voordat we van een echte omslag spreken. We volgen het op de voet want we zijn zelf ook dol op aardbeien!

Bron: PAN Europe, “European strawberries extensively contaminated with PFAS or endocrine disrupting pesticide residues”, juli 2026.

Het bericht Nederlandse aardbeien scoren dit jaar opvallend schoon, maar één goed jaar is nog geen trend verscheen eerst op Green Jump's blog.

Op social media lijkt de nacht inmiddels een beautyproject op zich. Meerdere lagen crèmes, serums, sheet masks, oogpatches en zelfs bandages om het gezicht: hoe extremer de routine, hoe mooier je wakker zou moeten worden wanneer je het zou geloven. Maar heeft je huid die nachtelijke marathon echt nodig? Of doen we haar juist tekort? Tijd om de nachtverzorging eens kritisch onder de loep te nemen. 

Meer lagen = mooier? Alleen voor even

Meerdere lagen crèmes en maskers kunnen de huid tijdelijk voller en gladder laten lijken. Dat komt doordat de huid minder vocht verliest wanneer ze is afgesloten. Sheetmaskers en patches, wanneer ze over een al aangebrachte crème worden gebruikt, verminderen het vochtverlies van de huid en verhogen tijdelijk het watergehalte. Daardoor oogt de huid voller en gladder, aldus dermatoloog prof. dr. Mirjana Maiwald in een interview in het Duitse ÖKO-TEST Magazin (december 2025). Dat verklaart waarom de huid na zulke nachtelijke routines op social media zichtbaar glanst en goed gehydrateerd lijkt. Het gaat hierbij echter om een kortdurend cosmetisch effect dat ontstaat door afsluiting van de huid, niet om structurele huidverbetering.

De huid heeft een opnamegrens

De huid heeft ook een opnamegrens, meer dan twee à drie lagen doen weinig extra’s. Wat er niet in kan, blijft simpelweg op de huid liggen – of verstoort de huidbarrière. Resultaat: een snelle glow, maar geen structurele verbetering. Te veel producten, vooral ’s nachts, kunnen juist problemen veroorzaken: verstoorde huidbarrière, overhydratatie (ja, dat bestaat echt) of ontstekingen zoals periorale dermatitis – een aandoening die dermatologen steeds vaker zien bij mensen die te royaal smeren. Ook pleisters, patches en sterk klevende maskers zijn geen goed idee. Elke keer dat je ze verwijdert, trek je microscopisch kleine laagjes huid mee. Dat staat haaks op het idee van herstel. Duurzaam voor je huid? Dan is zachtheid het sleutelwoord.

Ook dermatologen in Nederland waarschuwen dat meer niet altijd beter is als het om huidverzorging gaat. Volgens het Nationaal Huidfonds heeft de huid vaak maar weinig nodig, omdat de huid van nature een sterke zelfregulerende functie heeft. Teveel producten of diepe reiniging kan zelfs schade geven door het verwijderen van natuurlijke vetten. Publicaties van Nederlandse dermatologen tonen aan dat uitgebreide skincare-routines de huidbarrière kunnen verstoren en leiden tot irritatie, allergieën en andere klachten (NTVG). In de klinische praktijk zien dermatologen steeds vaker huidproblemen bij mensen (vooral jongeren) die veel producten laag op laag smeren, wat aantoont dat een simpele, goed afgestemde routine vaak effectiever is .

De huidbarrière bij kinderen is nog volop in ontwikkeling

Zeker bij kinderen is de huidbarrière nog volop in ontwikkeling, waardoor ze extra gevoelig is. Te veel of te zware huidverzorging kan die natuurlijke bescherming verstoren, met irritatie, eczeem of kleine pukkeltjes als gevolg. Sommige ingrediënten maken de huid bovendien gevoeliger voor zonlicht of kunnen bij herhaald gebruik een allergie veroorzaken, vooral als de huid al uit balans is. Hoe meer producten je smeert, hoe groter het risico – en een contactallergie raak je helaas niet meer kwijt.

Wat zegt onafhankelijk onderzoek over nachtcrèmes?

Interessant is dat je voor goede nachtverzorging helemaal geen duur of complex product nodig hebt. Uit recente ÖKO-TEST-resultaten (2025) blijkt dat veel eenvoudige, betaalbare nachtcrèmes – inclusief huismerken – uitstekend scoren op afwezigheid van schadelijke stoffen, huidverdraagzaamheid en effectiviteit van de ingrediënten. Sterker nog: sommige crèmes van minder dan €2 per 50 ml kregen het oordeel zeer goed. Ook al gaat het hier om een test van producten op de Duitse markt, ligt het niet ver af van de Nederlandse situatie. Het sluit aan bij wat ook de Consumentenbond al jaren benadrukt: prijs en marketing zeggen weinig over kwaliteit. Wat wél vaak tegenvalt zijn de plastic verpakkingen zonder (of met weinig) recyclaat, onnodige parfumstoffen, siliconen en synthetische polymeren. Wil je dit soort dingen vermijden, kies dan voor duurzame merken en producten. Vaak zijn deze producten iets duurder, vanwege het gebruik van (biologische) stoffen en verpakkingsmaterialen.

Wat heeft je huid ’s nachts dan wél nodig?

Volgens dermatologen – en dat ondersteunen Nederlandse bronnen zoals het Huidfonds – is een simpele routine het meest effectief: reinig je huid door het verwijderen van vuil, make-up en luchtvervuiling. Met alleen water of een mild product zonder agressieve schuimers. Stap twee is het hydrateren door het kiezen van een goed passende nachtcrème. Meer heb je meestal niet nodig. Wat wel belangrijk is het gebruik van een zonnebrandcrème.

(Nacht)verzorging is méér dan smeren

Echte huidverbetering komt niet uit een potje alleen. Ook Nederlandse dermatologen benadrukken steeds vaker het grotere plaatje: voldoende slaap, minder stress, beweging, een voedingspatroon rijk aan antioxidanten en overdag: altijd zonnebescherming.

Het bericht Schoonheidsslaap of skincare-overkill? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Waarom kiezen voor plasticvrij in de keuken?

Plastic speelt vaak een grote rol bij het bewaren en verpakken van eten. Het is handig, maar zorgt tegelijkertijd ook voor enorme afvalbergen (denk maar eens aan je wekelijkse plastic afvalverzameling) en bevat vaak stoffen die je liever niet bij je eten hebt. Met een paar slimme aanpassingen kun je jouw keuken stap voor stap plasticvrij maken – van het inkopen tot het bewaren van je maaltijden.

Plasticvrij boodschappen doen

1. Een open deur: neem je eigen zakjes en tassen mee. Door altijd een (opvouwbaar) tasje in je (hand)tas mee te nemen, heb je altijd een tas bij de hand. 

• Katoenen groente- en fruitzakjes zijn ideaal voor losse producten als appels, wortels of broodjes.
• Grote herbruikbare boodschappentassen of een krat vervangen de plastic tasjes bij de kassa.

2. Kies verpakkingsvrije alternatieven

3. Haal direct bij de boer of lokale markt

Veel boeren en marktkramen werken al met minder of geen plastic. Hier is het makkelijker om je eigen potten, zakjes of flessen mee te nemen. Zo steun je ook nog eens de lokale ondernemers.

Tip! Maak er gelijk een gezellige fietstocht van, zo ben je lekker in beweging en krijg je een nog fijner gevoel om duurzaam en gezond bezig te zijn. 

Plasticvrij bewaren in de keuken

• Glazen en RVS bewaardozen: deze zijn ideaal om restjes en maaltijden in te bewaren. Ze zijn duurzaam, smaak- en geurloos en geschikt voor koelkast en vriezer.
• Vervang plastic folie: in plaats van wegwerpfolie kun je kiezen voor bijenwasdoeken of siliconen deksels. Handig voor het afdekken van kommen of het verpakken van een stuk kaas of brood.
• Herbruikbare zakjes en covers: siliconen zakjes zijn ideaal voor het invriezen van soep, groente of fruit. Met siliconen covers sluit je schalen luchtdicht af zonder plastic.
• Bewaar kruiden in een glas water op het aanrecht (zoals bloemen in een vaas) zodat ze langer vers blijven. Of kweek je eigen verse en voedzame kiemgroenten met de Sprout Hugger.
• Vries fruit in op een plaat en doe het daarna in een glazen pot – zo plakken de stukjes niet aan elkaar.
• Kies voor stapelbare RVS bakjes – ruimtebesparend in koelkast en vriezer.
• Gebruik een aardappel- of uienzak van jute – ademend en plasticvrij, zodat je voorraad langer goed blijft.

Extra tips voor een plasticvrije keuken

• Koop dranken zoals melk of sap in glas in plaats van plastic flessen.
• Gebruik stoffen doeken of servetten om brood of kaas in te verpakken.
• Kies houten of RVS lepels en spatels i.p.v. plastic keukengerei.
• Kijk ook eens kritisch naar je snijplank: de beste snijplank
• Bewaar groente langer vers door ze in een katoenen zak, theedoek of bijenwasdoek te wikkelen. Gebruik een natte theedoek om sla of bladgroenten langer knapperig te houden.
• Herbruik lege glazen potten (van pastasaus, augurken etc.) – gratis alternatief voor bewaarpotten.

Plasticvrij stap voor stap

Plasticvrij boodschappen doen en eten bewaren hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin bijvoorbeeld met biokatoenen groentezakjes en een paar glazen potten. Elke kleine verandering vermindert afval en maakt je keuken gezonder én duurzamer. En zeg nou eerlijk: het ziet er toch ook nog eens hartstikke prachtig uit zo, in plaats van al dat plastic? Je krijgt er meteen meer trek van.

Bekijk in de GreenJump webshop onze selectie plasticvrije keukenproducten – van bijenwasdoeken en katoenen zakjes tot glazen bewaardozen en RVS bakjes.

Het bericht Plasticvrij in de keuken: van boodschappen tot bewaren verscheen eerst op Green Jump's blog.

Klei uit de winkel: wat zit erin en wat betekent dat voor de gezondheid?

Speelklei kun je gemakkelijk kopen in de winkel of online, maar niet alle varianten zijn gelijk. Sommige bevatten kunstmatige geur- en kleurstoffen of conserveermiddelen die tot huidirritatie of allergische reacties kunnen leiden. Vooral bij kinderen met een gevoelige huid of allergieën.

Kies bij voorkeur niet-giftige, natuurlijke klei zonder onnodige toevoegingen. In Nederland is vooral de EN 71-norm relevant: deze Europese speelgoedrichtlijn geeft aan dat een product is getest op veiligheid voor kinderen, zoals de aanwezigheid van schadelijke stoffen. Het keurmerk zegt echter niets over hoe natuurlijk of duurzaam een product is. Een klei kan dus aan EN 71 voldoen en toch synthetische ingrediënten, kleurstoffen of niet-duurzame verpakkingen bevatten. Voor wie waarde hecht aan natuurlijke materialen en milieuvriendelijkheid loont het daarom om verder te kijken dan alleen het keurmerk. Bijvoorbeeld naar de ingrediëntenlijst en de herkomst van het product. Omdat klei tijdens het spelen soms in de mond komt, is dat extra belangrijk.

Het Duitse consumentenmagazine ÖKO-TEST onderzocht recent hoe veilig speelklei voor kinderen werkelijk is. Voor de test werden 22 verschillende, in de winkel verkrijgbare kleisoorten aangeschaft en in een gespecialiseerd laboratorium geanalyseerd. Daarbij werd gekeken naar onder meer vrij en afsplitsbaar formaldehyde, zware metalen, mogelijk kankerverwekkend chroom (VI), aromatische aminen uit kleurstoffen en conserveringsmiddelen zoals phenoxyethanol. Ook de verpakkingen werden gecontroleerd op schadelijke stoffen en transparantie over ingrediënten, veiligheid en duurzaamheid.
Goed nieuws! In deze test behaalden Klei Zacht en Gifvrij 4 kleuren 600 g van ökoNorm en Fantasie Klei Pastelkleuren 6 stuks 90 g van Weible uit onze webshop het oordeel “sehr gut”, de hoogst mogelijke beoordeling van ÖKO-TEST.

De kracht van creatief kneden: voordelen van kleien voor de ontwikkeling

Wanneer kinderen met klei spelen en kneden, rollen, drukken en vormen, trainen ze ongemerkt de kleine spieren in handen en vingers. Onderzoek laat zien dat dit een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling van de fijne motoriek en vaardigheden die later nodig zijn voor schrijven, knippen en tekenen. Tegelijk prikkelt het zachte, kneedbare materiaal de tastzin en biedt het een rustgevende, sensorische ervaring. Sensorisch spel, zoals kleien, wordt in studies in verband gebracht met betere emotieregulatie en concentratie, doordat het herhalende en voorspelbare karakter kinderen een gevoel van controle en ontspanning geeft.

Klei nodigt bovendien uit tot vrij experimenteren zonder vaste regels. Dit stimuleert creativiteit en probleemoplossend denken, omdat kinderen tijdens het kleien actief experimenteren met vormen en ideeën, zoals hier (pdf) wordt beschreven. Wanneer kinderen samen spelen of hun creaties beschrijven, gebruiken ze taal om ideeën en ervaringen te delen, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van woordenschat, communicatie en sociale vaardigheden.

Duurzaam spelen

Sensorisch spel zoals kleien past goed bij een duurzame speelstijl als je kiest voor natuurlijke, veilige materialen en producten met recyclebare of herbruikbare verpakkingen. Door klei te hergebruiken en creatief te combineren met andere natuurlijke materialen (zoals houten stempels of textuurvormen) verleng je de speelwaarde en verminder je afval. 

Zelf klei maken: eenvoudig en veilig

Wil je zelf de regie over de ingrediënten? Zelf klei maken is verrassend eenvoudig met basisproducten zoals meel, zout, olie en citroenzuur (en eventueel natuurlijke kleurstoffen). Zo weet je precies wat erin zit en kun je rekening houden met allergieën of een gevoelige huid. Bovendien is het een leuke activiteit om samen te doen, waarbij je zelf geur, kleur en textuur bepaalt.

Breng 400 ml water aan de kook en meng dit in een grote kom met 400 gram bloem (of maïs- of rijstmeel voor een glutenvrije variant), 200 gram zout, 6 theelepels neutrale olie en 6 theelepels citroenzuurpoeder. Mix alles goed met een handmixer tot een stevige massa ontstaat. Verdeel het deeg in porties, maak met je duim een kuiltje en voeg natuurlijke vloeibare voedingskleurstof toe. Handschoenen worden aangeraden. Kneed elke portie goed door tot de kleur egaal is. De klei is direct klaar voor gebruik en geeft tijdens het spelen niet af. Bewaar je hem luchtdicht in potjes of bakjes, dan blijft hij langer zacht en vers.

Zelfgemaakte klei blijft tot wel een half jaar goed als je hem luchtdicht afgesloten in de koelkast bewaart en er met schone handen mee speelt. Droogt de klei tussendoor uit, dan maak je hem met een paar druppels water weer soepel; hoewel alle ingrediënten eetbaar zijn, is de klei door het hoge zoutgehalte niet bedoeld om in de mond te stoppen.

Het bericht Spelen, leren en ontwikkelen met natuurlijke klei verscheen eerst op Green Jump's blog.

Van kimchi tot zuurkool

Misschien begon het heel eenvoudig: iemand liet voedsel staan, rook eraan, proefde voorzichtig – en ontdekte dat tijd, bacteriën en een beetje geduld iets nieuws en bruikbaars hadden gecreëerd. Door fermentatie blijven producten langer goed en ontwikkelen ze een karakteristieke smaak en textuur. Inmiddels kent vrijwel elke cultuur zijn eigen gefermenteerde klassiekers. Denk aan kimchi, miso, tempeh en sojasaus in Azië, of yoghurt, kaas, zuurdesembrood, bier, wijn en zuurkool in Europa. Fermenteren is daarmee een universele én slimme techniek.

Maar… is alles wat gefermenteerd is ook gezond?

Kort antwoord: nee. Het hangt af van het oorspronkelijke product en de verdere verwerking. Bij salami spelen zout en vet een grote rol, bij wijn en whisky overheerst alcohol. Fermentatie is dus geen vrijbrief. Het is een biochemisch proces waarbij micro-organismen stoffen in voedsel omzetten, wat smaak, textuur en voedingswaarde verandert. Zo zetten melkzuurbacteriën in zuurkool suikers om in melkzuur, waardoor het langer houdbaar blijft en voedingsstoffen beter beschermd zijn.

Fermentatie maakt voedingsstoffen toegankelijker

Fermentatie kan voedingsstoffen niet alleen beschermen of verrijken, maar ze ook beter beschikbaar maken voor het lichaam. Bij producten als yoghurt en kefir worden eiwitten deels voorverteerd, waardoor aminozuren makkelijker opneembaar zijn en het gehalte aan B-vitamines kan toenemen. Ook kan fermentatie helpen bij lactose-intolerantie, doordat een deel van de lactose al is afgebroken. Daarnaast werkt fermentatie als een natuurlijke voorvertering: gefermenteerde peulvruchten, zoals tempeh, veroorzaken vaak minder gasvorming en door de afbraak van fytinezuur kunnen mineralen zoals ijzer en zink beter worden opgenomen. Zuurdesembrood is hier ook een bekend voorbeeld van.

En dan het microbioom…

Waarom fermentatie momenteel zoveel aandacht krijgt, heeft te maken met de invloed op onze darmflora, het microbioom. In onze darmen leven miljarden bacteriën, virussen en schimmels die een rol spelen in onze weerstand en stofwisseling. Hoe diverser en stabieler die gemeenschap, hoe beter. Voeding kan dit microbioom op twee manieren ondersteunen: probiotisch en prebiotisch. Probiotische voeding levert levende bacteriën, terwijl prebiotische voeding – zoals vezels uit planten – deze bacteriën voedt. Gefermenteerde producten kunnen beide eigenschappen hebben, afhankelijk van het product en de verwerking.

Onderzoek naar gefermenteerde voeding

Ook in Nederland wordt hier onderzoek naar gedaan. In de “GEEF om je buik”-studie van Wageningen University & Research en de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoeken wetenschappers hoe een dieet rijk aan gefermenteerde voeding het darmmicrobioom en de gezondheid kan beïnvloeden. De eerste resultaten laten zien dat er effecten kunnen zijn, maar dat deze per persoon verschillen en nog niet eenduidig bewezen zijn. Het microbioom is namelijk voor iedereen anders en bacteriën uit voeding blijven soms maar kort in de darm.

Wil je aan de slag met fermenteren?

Koop je gefermenteerde producten, kies dan bij voorkeur voor vers en zo min mogelijk bewerkt. Veel industriële varianten bevatten na pasteurisatie nauwelijks nog levende bacteriën. Verse zuurkool uit de koeling wel, uit blik meestal niet. Zelf aan de slag gaan kan ook en hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met stevige, verse groenten zoals kool, wortel of biet, wat zout en een schone pot. Door de groenten onder hun eigen vocht te laten fermenteren, doen melkzuurbacteriën vanzelf hun werk. Fermenteren is geen exacte wetenschap, maar een proces van kijken, ruiken en proeven.

Bij Greenjump vind je handige potten om zelf te fermenteren: wecken en fermenteren.

Het bericht Fermenteren: oeroud en springlevend verscheen eerst op Green Jump's blog.

Het verborgen milieuprobleem van het aluminium cupje

Bij het aansteken van een theelichtje denken we vaak vooral aan het kaarsvet en het warme licht. Maar het échte milieuprobleem schuilt in dat kleine, dunne aluminium cupje dat het kaarsje omhult. De ecologische voetafdruk is enorm. Aluminiumproductie is wereldwijd één van de meest grondstof- en energie-intensieve industrieën. Elk wegwerpcupje symboliseert een lange, vervuilende keten. Beginnend bij mijnen in het buitenland en vaak eindigend bij verbrandingsovens in Nederland.

Van bauxiet tot theelicht: een vervuilend proces

Aluminium wordt gemaakt uit bauxiet, een roodbruin erts dat vooral wordt gewonnen in landen als Australië, China, Guinee, Brazilië, India en Vietnam. De winning van bauxiet vereist grote hoeveelheden land en gaat vaak gepaard met ontbossing en verstoring van ecosystemen. In bijvoorbeeld Guinee, leiden bauxietmijnen tot grondverdringing, vervuiling van water en verlies van landbouwgrond voor lokale gemeenschappen. Guinee is een bekend voorbeeld omdat het één van de grootste bauxietproducenten ter wereld is en er meerdere meldingen zijn van schendingen van mensenrechten, slechte arbeidsomstandigheden en grondverdringing. Maar ook in andere bauxietproducerende landen met weinig toezicht, zwakke arbeidswetgeving of conflicten kunnen soortgelijke problemen voorkomen.

Het vervolgproces

Het gewonnen bauxiet wordt vervolgens geraffineerd tot aluminiumoxide en daarna via smelten en elektrolyse omgezet in aluminium. Deze laatste stap is zeer energie-intensief. De productie van nieuw aluminium kost zo’n 20 keer meer energie dan het omsmelten van te recyclen aluminium. Voor het minieme gewicht van een theelichthoudertje wordt dus een grote hoeveelheid CO₂ en energie geïnvesteerd. Bij de raffinage ontstaat bovendien een groot restproduct: roodslib, een alkalisch residu dat vaak in open bassins wordt opgeslagen. Roodslib bevat zware metalen en kan bij lekkages ecosystemen ernstig vervuilen. Wereldwijd wordt jaarlijks ongeveer 150 miljoen ton roodslib geproduceerd, waarvan het grootste deel geen nuttige toepassing vindt. Per ton aluminiumoxide blijft gemiddeld 1,5 ton roodslib over. Zelfs een klein wegwerpartikel zoals theelichthouders draagt zo bij aan een enorme wereldwijde berg chemisch afval.

De wegwerpcyclus en recycling in Nederland

Wat gebeurt er met deze aluminium cupjes nadat ze in Nederland bij het afval terechtkomen? Dat hangt sterk af van hoe ze worden aangeboden en hoe gemeenten het afval verder verwerken. In veel Nederlandse gemeenten horen dunne aluminium verpakkingen zoals theelichtjes bij het PMD-afval (Plastic, Metalen en Drinkkartons). Soms gaat het via nascheiding na het restafval. 

Eenmaal ingezameld, worden de aluminium verpakkingen naar sorteerinstallaties gebracht. Daar worden metalen verpakkingen, waaronder theelichthouders, uit het afval gehaald met behulp van wervelstroom-scheiders. Vervolgens wordt het aluminium gereinigd zodat zo min mogelijk verontreiniging zoals wax, labels of verfresten aanwezig is, voordat het naar smelters gaat. Schoon materiaal kan namelijk veel efficiënter worden hergebruikt. Niet al het aluminium wordt perfect teruggewonnen. Als cupjes toch in het restafval terechtkomen, kan het bij verbranding in afvalenergiecentrales nog gedeeltelijk worden teruggewonnen uit de bodemassen, maar met kwaliteitsverlies. Kleine en dunne aluminium stukjes zijn een uitdaging voor recyclingbedrijven.  Vervuild of slecht gescheiden aluminium wordt soms alsnog verbrand of levert kwaliteitsverlies op bij hergebruik. Dat komt doordat dun aluminium snel oxideert en vervuild is met wax- en brandresten, waardoor scheiding en recycling lastiger worden.

Recycling

Toch zijn de cijfers positief: ongeveer 84% van het aluminium verpakkingsafval in Nederland wordt teruggewonnen voor recycling. Wanneer aluminium goed wordt ingezameld en verwerkt, kan het worden omgesmolten tot secundair aluminium. Dit heeft slechts 5% van de energie nodig in vergelijking tot nieuw aluminium uit bauxiet, en dat resulteert in een enorme besparing op CO₂-uitstoot en grondstoffen.

Duurzamere alternatieven

Gelukkig zijn er oplossingen die de milieu-impact drastisch verminderen. Navulbare theelichtcups van glas of hittebestendig RVS zijn jarenlang bruikbaar. Deze kunnen gecombineerd worden met waxrefills van bijenwas, raps, soja of gerecycled materiaal. Hierdoor ontstaat een gesloten keten: geen nieuwe mijnbouw, geen roodslib, geen weggooicupjes en geen verbrandingsafval. Een simpele overstap naar navulbare cups is één van de meest effectieve manieren waarop je als consument direct kunt bijdragen aan een duurzamere kaarsenwereld.

Bronnen

Den Haag – PMD-inzameling

RAVN – Recycling aluminium

Afvalfonds Verpakkingen – Aluminium verwerking

International Aluminium Institute – Recyclable aluminium

Het bericht Theelichtjes en hun verborgen milieuprobleem: aluminium houders verscheen eerst op Green Jump's blog.

Die schattige rompertjes met beertjes, mini-leggings en tiny sokjes zijn onweerstaanbaar… maar wist je dat ze soms ook ongewenste extra’s meedragen? Nieuw onderzoek (Domínguez-Liste et al., 2025) laat zien dat babykleding verrassend veel chemische stoffen bevat — van pesticiden en PFAS tot zelfs sporen van medicijnen zoals antidepressiva en hormonen. Omdat de babyhuid extra dun en doorlaatbaar is, komt je kleintje continu in contact met deze stoffen. Dit benadrukt hoe belangrijk het is om te kiezen voor rompers van biologisch katoen en andere vormen van verantwoorde babykleding.

Chemische stoffen in babykleding: wat je als ouder wilt weten

De onderzoekers onderzochten 43 kledingstukken voor baby’s en vonden maar liefst 303 verschillende chemicaliën. Ze ontdekten reststoffen uit de textielproductie, zoals kleurstoffen en weekmakers en sporen van farmaceutische stoffen die normaal in medicijnen voorkomen. Baby’s lopen hierdoor risico, omdat hun huid gevoeliger is en stoffen sneller opneemt. Door te kiezen voor biologisch katoen en andere vormen van duurzame babykleding kun je dit risico aanzienlijk verkleinen.

Wat onderzoekers verder ontdekten

Het viel de onderzoekers op hoe groot de variatie aan stoffen in de kleding was. In totaal vonden ze 303 verschillende chemicaliën in 43 kledingstukken, gemiddeld meer dan zeven per item. Ze troffen niet alleen kleurstoffen, weekmakers en oplosmiddelen aan, maar ook resten van PFAS in kleding en sporen van medicijnen zoals antidepressiva, hormonen en pijnstillers. Zulke stoffen horen niet thuis in textiel, zeker niet op kleding die direct op de gevoelige babyhuid zit. Opvallend was dat zowel goedkopere als duurdere merken vergelijkbare sporen van chemicaliën bevatten. Synthetische stoffen zoals polyester bleken vaak meer reststoffen te bevatten dan natuurlijke materialen zoals (biologisch) katoen of wol.

Wat kun je zelf doen?

Gelukkig kun je als ouder zelf stappen zetten om het risico te verkleinen. Was nieuwe kleding één of twee keer voordat je baby het draagt (liefst met een natuurlijk wasmiddel). Zo verwijder je een deel van de reststoffen. Tweedehands kleding is ook een goede optie; deze is al meerdere keren gewassen. Kies zoveel mogelijk kleding van biologisch katoen, bij voorkeur met een keurmerk zoals GOTS. Vermijd kledingstukken met claims als “vlek- of waterafstotend” of “strijkvrij”, want deze eigenschappen ontstaan vaak door extra chemische behandelingen. Zo kies je voor echt verantwoorde babykleding.

Waarom babykleding meer is dan alleen schattig

Textielproductie gebruikt allerlei chemicaliën – van verfstoffen en weekmakers tot brandvertragers en PFAS. Ze blijven vaak achter in de vezels en kunnen soms in ons lichaam terechtkomen. De baby- en kinderhuid is extra kwetsbaar. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen effect hebben. Door te kiezen voor biologisch katoen en andere vormen van duurzame babykleding, bescherm je je kindje en draag je bij aan een schonere, eerlijkere kledingketen.

Het bericht Onderzoekers vinden meer dan 300 chemicaliën in babykleding verscheen eerst op Green Jump's blog.

Keramische pannen leken mij de veiligste en meest praktische optie

Als moeder van drie wil ik natuurlijk dat mijn kinderen zo min mogelijk rommel binnenkrijgen — niet alleen via hun voeding, maar ook via de spullen waarmee ik het klaarmaak. Onze oude koekenpannen waren echt aan vervanging toe, dus ik besloot te investeren in iets beters: nieuwe keramische pannen zonder giftige stoffen, PFAS-vrij en handig voor dagelijks gebruik. Ik was content met mijn keuze.
Maar helaas… na wat dieper graven bleek het verhaal toch iets minder simpel. Waar ik een goed gevoel kreeg omdat ik een “keramische” pan had – en dus vrij van chemicaliën die in je voedsel terechtkomen -, bleek dit een stuk grijzer gebied dan gedacht: ‘quasi-keramisch’, vervangende coatings met onduidelijke samenstellingen en heel veel mooie claims, maar weinig transparantie. In dit blog vertel ik wat ik ontdekte, waarom het loont om iets verder te kijken dan het label PFAS-vrij en welke pannen écht beter uit de test kwamen.

Keramisch, dacht ik. Tot ik beter keek

Toen ik mijn koekenpannen kocht, vertrouwde ik erop dat keramisch = veilig = PFAS-vrij = weinig chemicaliën. Maar via onder andere een artikel in The Guardian “Toxic truth? The cookware craze redefining ‘ceramic’ and ‘nontoxic’” bleek dat veel pannen die als keramisch worden geadverteerd, eigenlijk quasi-keramisch zijn.

Wat betekent “keramisch” en waarom is dat misleidend? In pannen betekent keramisch dat de antiaanbaklaag is gemaakt van een mineraal materiaal op basis van zand, in plaats van kunststoffen zoals PTFE (de stofgroep waar PFAS onder valt). Die laag wordt via een zogenoemd sol-gel-proces aangebracht, waardoor de pan glad en hittebestendig wordt. In werkelijkheid verschillen de samenstellingen per merk sterk — en niet elke “keramische” pan is dus zo natuurlijk of vrij van schadelijke stoffen als je zou denken. Deze “quasi-keramische” coatings bestaan vaak uit een sol-gel laag op een aluminium ondergrond, niet uit echt keramiek (dat van klei, silica, mineralen en vuur gemaakt wordt). De samenstellingen zijn vaak een “black box”: fabrikanten houden de precieze formule geheim, beschermd door bedrijfsgeheimen. Daardoor weet je niet precies welke polymeren, metalen of additieven gebruikt worden.

Zijn (quasi) ‘keramische’ pannen wel zo gezond?

Een onderzoek uit 2016/2017 liet zien dat sommige ‘quasi-keramische’ pannen nanoschaaldeeltjes van titaniumdioxide (TiO₂) bevatten. In laboratoriumtests bleek dat titanium – zowel in ionische vorm als in minuscule deeltjes – kon migreren naar vloeistoffen die voedsel moesten nabootsen. Dergelijke studies gebruiken meestal voedsel­simulanten (zoals zure oplossingen of water), waarbij de testcondities – hoge temperaturen, lange contacttijden en sterk beschadigde coatings – vaak zwaarder zijn dan in een normale keuken. Tot nu toe is er dan ook geen overtuigend bewijs dat bij dagelijks gebruik, zonder diepe krassen of slijtage, grote hoeveelheden titanium dioxide vrijkomen of dat dit leidt tot bewezen gezondheidseffecten. Toch stapelen de aanwijzingen zich op dat sommige van deze ‘gezonde’ pannen minder onschuldig zijn dan gedacht. Zoals ook uit onafhankelijke tests blijkt van de consumentenbeschermingswebsite Lead Safe Mama — beschreven in dit artikel van The Guardian — werden in bepaalde quasi-keramische pannen van diverse merken hoge concentraties titanium gemeten, wat wijst op het gebruik van titaniumdioxide-nanodeeltjes. In sommige gevallen werden daarnaast sporen van lood, kwik, cadmium, siloxanen, potentieel giftige monomeer-bijproducten en andere onbekende stoffen gevonden: stoffen die bij slijtage of blootstelling aan hoge temperaturen mogelijk schadelijk kunnen zijn.

Alles bij elkaar zijn er dus aanwijzingen dat quasi-keramische pannen bepaalde ingrediënten kunnen bevatten die je liever wilt vermijden. Zelfs als de concentraties afzonderlijk laag zijn, is er nauwelijks onderzoek gedaan naar de gecombineerde effecten van al deze stoffen wanneer ze in contact komen met voedsel – iets wat een hele reeks nieuwe vragen oproept over de echte veiligheid van zogenaamd ‘niet-toxische’ pannen.

De stof titaniumdioxide (E171) is sinds 2022 verboden als kleurstof in voedingsmiddelen, vanwege twijfels over de veiligheid bij langdurige inname. Voor kookgerei gelden echter andere regels, waardoor het gebruik van titaniumdioxide in coatings nog steeds is toegestaan. En precies daar wringt het: wat ‘veilig’ heet in marketing, blijkt in de praktijk niet altijd zo eenvoudig. Er is geen algemene definitie van “nontoxic” of “ceramic” in deze context, wat marketingclaims extra onduidelijk maakt. 

Kortom: ik ontdekte dat mijn keramische pan misschien wel PFAS-vrij is in de zin van “geen PTFE/PFOA”, maar dat “quasi­-keramisch” ook andere chemicaliën kan bevatten waar ik liever vanaf wil.

Testen van pannen: welke pannen presteerden goed en waarom

Enkele pannen die er uitsprongen volgens dit artikel in The Guardian: 

• Beste allround pan: Netherton Spun Iron Chef’s Pan. Deze pan is gemaakt van ca. 99,1 % zwart gesponnen (spun) ijzer, voorgeconditioneerd met eetbare lijnzaadolie. GEEN coating, dus niets dat los kan raken, vervagen of chemicaliën kan lekken. 
• Beste budget-keramische pan: GreenPan Essence. PFAS-vrije keramische coating (“Thermolon ceramic non-stick coating, enhanced with diamond” zegt de fabrikant), goede non-stick prestatie bij lagere temperatuur. Maar ook nadelen: ovenveiligheid niet erg hoog, geur bij eerste gebruik, materiaal voelt wat ‘lichter’, duurzaamheid iets twijfelachtiger. 
• Beste keramische coated pan: ProCook Elite Tri-Ply ceramic-coated pan. Deze wordt geroemd om goede bouwkwaliteit en dat de coating relatief robuust is in gebruik. 
• Beste luxe pan zonder coating: Le Creuset 3-ply stainless steel uncoated pan. Duurzaam, geen coating om je zorgen over te maken, goede hitteverdeling. 

Waarom we bij Green Jump kozen voor de Netherton pan

Wellicht heb je al eens gezien dat we bij Green Jump een uitgebreide selectie pannen hebben van het merk Netherton. Wat Netherton bijzonder maakt, is de combinatie van vakmanschap en milieubewustzijn. Elke pan wordt nog steeds op traditionele wijze gesponnen uit hoogwaardig zwart ijzer, een techniek die generaties lang is doorgegeven en zorgt voor een sterke, duurzame pan die jarenlang meegaat. In plaats van chemische coatings vertrouwt Netherton op natuurlijke behandeling met eetbare oliën om de pan in te branden, waardoor hij van nature anti-aanbak wordt en veilig is voor jou en/of voor je gezin. Het resultaat is een pan die niet alleen functioneel en robuust is, maar ook met respect voor mens en milieu is geproduceerd — een echte investering in kwaliteit én duurzaamheid.

De Netherton pan die goed uit de test kwam, heeft geen chemische coating die kapot kan gaan of bij hoge hitte kan lekken. Hij gaat lang mee: geen fragiele laag, geen oppervlakken die snel beschadigen. Het heeft goede prestaties: goede non-stick werking (door pan juist te gebruiken en te onderhouden) en een goede warmteverdeling. Netherton is transparant over de materialen: wat de samenstelling en de afwerking is. De Netherton Spun Iron Chef’s Pan voldeed precies aan alle criteria. Geen coating = geen zorgen over slecht gelijnde non-stick lagen of PFAS/PFOA. Spun zwart ijzer is robuust, wordt beter met gebruik; je moet hem wel goed inbranden of conditioneren (via olie etc.), maar daarna werkt hij steeds beter (merken wij hier in huis ook, pannenkoeken en spiegelei gaan ook goed!). Het gewicht is redelijk (niet extreem zwaar zoals enkele gietijzeren pannen), de hitteverdeling is goed en je kunt metalen spatels gebruiken zonder dat je je coating kapot maakt.

Keramisch, duurzaam, of gewoon marketing?

Dus, ja, ik dacht dat ik “goed bezig was” met mijn keramische koekenpan. Maar nu weet ik: het draait niet alleen om de term “keramisch” of “PFAS-vrij” op de doos. Het gaat om materiaal, transparantie, gebruiksadvies én duurzaamheid. En dit bewijst maar weer eens, geloof niet alles wat er gezegd wordt en prik door de marketingclaims heen en ga zelf op onderzoek uit, al zou je denken dat deze verantwoordelijkheid niet bij de consument zou moeten liggen.

Ten slotte, nog een handig lijstje voor jou hieronder om op te letten.

Waarom anti-aanbakpannen (zelfs “keramisch”) niet altijd de beste keuze zijn

• Slijtage & beschadiging: coatings (PTFE, keramische, quasi-keramisch) slijten; zodra krasjes ontstaan, kan materiaal loslaten of kunnen er meer chemicaliën vrij komen.
• Hoge temperatuur: veel coatings kunnen boven bepaalde temperaturen degraderen, wat leidt tot vrijgave van stoffen die je liever niet wilt in je eten. Sommige quasi-keramische coatings kunnen gaan lekken boven ~260 °C. 
• Betrouwbaarheid / marketingclaims: “PFAS-vrij”, “nontoxic”, “ceramic” worden vaak gebruikt zonder dat consumenten de volledige materiaalsamenstelling of testuitslagen zien. Soms zijn de claims vaag, of vervangen sommige chemicaliën alleen PFAS door iets dat minder onderzocht is. 
• Eco-impact & levensduur: coatings die niet lang meegaan moeten vervangen worden; pannen die constant opnieuw gekocht moeten worden zijn minder duurzaam. Bovendien het afval of de milieubelasting van coatingmaterialen kan hoog zijn.

Conclusie: Waar let je nu op als je veilig wilt koken?

• Kies pannen zonder coating, zoals spin-of gietijzer of goede roestvrij staal / meerlagige (multi-ply) metalen pannen.
• Als je wel coating wilt (voor gemak), kies voor merken die écht PFAS-vrij, transparant zijn in wat ze gebruiken, en let op testgegevens. Maar laten we eerlijk zijn, je kunt er een heuse studie aan wijden en even serieus; wie heeft de tijd daarvoor?
• Let op gebruik: vermijd hoge temperaturen boven wat de fabrikant aangeeft, gebruik geen metalen spatels op delicatere lagen, reinig voorzichtig, droog goed, verbranden van olie etc.
• Overweeg dit als investering: een goede pan die lang mee gaat en veilig is, is beter voor gezondheid én milieu dan goedkope, trendy pannen die snel kapot gaan.

Het bericht PFAS-vrije pannen: mijn ontdekkingstocht én waarom<br> anti-aanbakpannen niet zo onschuldig zijn als je denkt verscheen eerst op Green Jump's blog.

Hoe kan dat?

De PEF-methode kijkt vooral naar de impact per kledingstuk, niet naar hoeveel kleding er wordt gemaakt of hoe lang het meegaat. Dat betekent dat een T-shirt van polyester, dat goedkoop wordt geproduceerd en maar een paar keer gedragen wordt, op papier een lage milieu-impact kan hebben — zeker als het weinig energie kost om te maken. Natuurlijke vezels zoals katoen of wol scoren juist slechter, omdat de productie daarvan meer water of land vraagt. Ook al gaan ze vaak veel langer mee.

Daarnaast is de data waarop de berekeningen zijn gebaseerd oud of onvolledig en mochten grote modebedrijven meeschrijven aan de regels. Daardoor tellen sommige echte duurzaamheidsfactoren — zoals arbeidsomstandigheden, microplastics of overproductie — niet mee in de score (FashionUnited, 2025; Journalismfund Europe).

Waarom dit slecht nieuws is voor echte duurzaamheid

Merken als Shein en Primark kunnen hierdoor met een lage productprijs en snelle productie toch een “duurzaam” label krijgen. Omdat ze miljoenen kledingstukken maken die maar kort gedragen worden, is hun échte ecologische voetafdruk enorm — maar dat zie je niet terug in de EU-score. De regels houden geen rekening met overproductie, verspilling of korte levensduur, terwijl dat juist de kern van het probleem is (Europees Parlement, 2023, European Environmental Bureau, 2024).

Met andere woorden: het systeem rekent “duurzaamheid” op een manier die de echte schade van fast fashion verbergt. En zo blijven merken als Shein of Primark buiten schot — ze kunnen zelfs beter scoren dan kleinere merken die écht investeren in biologische stoffen en eerlijke productie.

Wat kun jij wél doen?

Kijk verder dan het groene label. Koop minder, maar beter. Kies kleding van natuurlijke, gecertificeerde materialen die lang meegaan — of tweedehands. Vermijd ultra-goedkope merken waarvan je weet dat ze niet gemaakt zijn om lang mee te gaan. En blijf kritisch: “eco” is niet altijd echt eco.

Het bericht Wanneer “duurzaam” ineens fast fashion in de kaart speelt verscheen eerst op Green Jump's blog.