Waarom kiezen voor plasticvrij in de keuken?

Plastic speelt vaak een grote rol bij het bewaren en verpakken van eten. Het is handig, maar zorgt tegelijkertijd ook voor enorme afvalbergen (denk maar eens aan je wekelijkse plastic afvalverzameling) en bevat vaak stoffen die je liever niet bij je eten hebt. Met een paar slimme aanpassingen kun je jouw keuken stap voor stap plasticvrij maken – van het inkopen tot het bewaren van je maaltijden.

Plasticvrij boodschappen doen

1. Een open deur: neem je eigen zakjes en tassen mee. Door altijd een (opvouwbaar) tasje in je (hand)tas mee te nemen, heb je altijd een tas bij de hand. 

• Katoenen groente- en fruitzakjes zijn ideaal voor losse producten als appels, wortels of broodjes.
• Grote herbruikbare boodschappentassen of een krat vervangen de plastic tasjes bij de kassa.

2. Kies verpakkingsvrije alternatieven

3. Haal direct bij de boer of lokale markt

Veel boeren en marktkramen werken al met minder of geen plastic. Hier is het makkelijker om je eigen potten, zakjes of flessen mee te nemen. Zo steun je ook nog eens de lokale ondernemers.

Tip! Maak er gelijk een gezellige fietstocht van, zo ben je lekker in beweging en krijg je een nog fijner gevoel om duurzaam en gezond bezig te zijn. 

Plasticvrij bewaren in de keuken

• Glazen en RVS bewaardozen: deze zijn ideaal om restjes en maaltijden in te bewaren. Ze zijn duurzaam, smaak- en geurloos en geschikt voor koelkast en vriezer.
• Vervang plastic folie: in plaats van wegwerpfolie kun je kiezen voor bijenwasdoeken of siliconen deksels. Handig voor het afdekken van kommen of het verpakken van een stuk kaas of brood.
• Herbruikbare zakjes en covers: siliconen zakjes zijn ideaal voor het invriezen van soep, groente of fruit. Met siliconen covers sluit je schalen luchtdicht af zonder plastic.
• Bewaar kruiden in een glas water op het aanrecht (zoals bloemen in een vaas) zodat ze langer vers blijven. Of kweek je eigen verse en voedzame kiemgroenten met de Sprout Hugger.
• Vries fruit in op een plaat en doe het daarna in een glazen pot – zo plakken de stukjes niet aan elkaar.
• Kies voor stapelbare RVS bakjes – ruimtebesparend in koelkast en vriezer.
• Gebruik een aardappel- of uienzak van jute – ademend en plasticvrij, zodat je voorraad langer goed blijft.

Extra tips voor een plasticvrije keuken

• Koop dranken zoals melk of sap in glas in plaats van plastic flessen.
• Gebruik stoffen doeken of servetten om brood of kaas in te verpakken.
• Kies houten of RVS lepels en spatels i.p.v. plastic keukengerei.
• Kijk ook eens kritisch naar je snijplank: de beste snijplank
• Bewaar groente langer vers door ze in een katoenen zak, theedoek of bijenwasdoek te wikkelen. Gebruik een natte theedoek om sla of bladgroenten langer knapperig te houden.
• Herbruik lege glazen potten (van pastasaus, augurken etc.) – gratis alternatief voor bewaarpotten.

Plasticvrij stap voor stap

Plasticvrij boodschappen doen en eten bewaren hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin bijvoorbeeld met biokatoenen groentezakjes en een paar glazen potten. Elke kleine verandering vermindert afval en maakt je keuken gezonder én duurzamer. En zeg nou eerlijk: het ziet er toch ook nog eens hartstikke prachtig uit zo, in plaats van al dat plastic? Je krijgt er meteen meer trek van.

Bekijk in de GreenJump webshop onze selectie plasticvrije keukenproducten – van bijenwasdoeken en katoenen zakjes tot glazen bewaardozen en RVS bakjes.

Het bericht Plasticvrij in de keuken: van boodschappen tot bewaren verscheen eerst op Green Jump's blog.

Klei uit de winkel: wat zit erin en wat betekent dat voor de gezondheid?

Speelklei kun je gemakkelijk kopen in de winkel of online, maar niet alle varianten zijn gelijk. Sommige bevatten kunstmatige geur- en kleurstoffen of conserveermiddelen die tot huidirritatie of allergische reacties kunnen leiden. Vooral bij kinderen met een gevoelige huid of allergieën.

Kies bij voorkeur niet-giftige, natuurlijke klei zonder onnodige toevoegingen. In Nederland is vooral de EN 71-norm relevant: deze Europese speelgoedrichtlijn geeft aan dat een product is getest op veiligheid voor kinderen, zoals de aanwezigheid van schadelijke stoffen. Het keurmerk zegt echter niets over hoe natuurlijk of duurzaam een product is. Een klei kan dus aan EN 71 voldoen en toch synthetische ingrediënten, kleurstoffen of niet-duurzame verpakkingen bevatten. Voor wie waarde hecht aan natuurlijke materialen en milieuvriendelijkheid loont het daarom om verder te kijken dan alleen het keurmerk. Bijvoorbeeld naar de ingrediëntenlijst en de herkomst van het product. Omdat klei tijdens het spelen soms in de mond komt, is dat extra belangrijk.

Het Duitse consumentenmagazine ÖKO-TEST onderzocht recent hoe veilig speelklei voor kinderen werkelijk is. Voor de test werden 22 verschillende, in de winkel verkrijgbare kleisoorten aangeschaft en in een gespecialiseerd laboratorium geanalyseerd. Daarbij werd gekeken naar onder meer vrij en afsplitsbaar formaldehyde, zware metalen, mogelijk kankerverwekkend chroom (VI), aromatische aminen uit kleurstoffen en conserveringsmiddelen zoals phenoxyethanol. Ook de verpakkingen werden gecontroleerd op schadelijke stoffen en transparantie over ingrediënten, veiligheid en duurzaamheid.
Goed nieuws! In deze test behaalden Klei Zacht en Gifvrij 4 kleuren 600 g van ökoNorm en Fantasie Klei Pastelkleuren 6 stuks 90 g van Weible uit onze webshop het oordeel “sehr gut”, de hoogst mogelijke beoordeling van ÖKO-TEST.

De kracht van creatief kneden: voordelen van kleien voor de ontwikkeling

Wanneer kinderen met klei spelen en kneden, rollen, drukken en vormen, trainen ze ongemerkt de kleine spieren in handen en vingers. Onderzoek laat zien dat dit een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling van de fijne motoriek en vaardigheden die later nodig zijn voor schrijven, knippen en tekenen. Tegelijk prikkelt het zachte, kneedbare materiaal de tastzin en biedt het een rustgevende, sensorische ervaring. Sensorisch spel, zoals kleien, wordt in studies in verband gebracht met betere emotieregulatie en concentratie, doordat het herhalende en voorspelbare karakter kinderen een gevoel van controle en ontspanning geeft.

Klei nodigt bovendien uit tot vrij experimenteren zonder vaste regels. Dit stimuleert creativiteit en probleemoplossend denken, omdat kinderen tijdens het kleien actief experimenteren met vormen en ideeën, zoals hier (pdf) wordt beschreven. Wanneer kinderen samen spelen of hun creaties beschrijven, gebruiken ze taal om ideeën en ervaringen te delen, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van woordenschat, communicatie en sociale vaardigheden.

Duurzaam spelen

Sensorisch spel zoals kleien past goed bij een duurzame speelstijl als je kiest voor natuurlijke, veilige materialen en producten met recyclebare of herbruikbare verpakkingen. Door klei te hergebruiken en creatief te combineren met andere natuurlijke materialen (zoals houten stempels of textuurvormen) verleng je de speelwaarde en verminder je afval. 

Zelf klei maken: eenvoudig en veilig

Wil je zelf de regie over de ingrediënten? Zelf klei maken is verrassend eenvoudig met basisproducten zoals meel, zout, olie en citroenzuur (en eventueel natuurlijke kleurstoffen). Zo weet je precies wat erin zit en kun je rekening houden met allergieën of een gevoelige huid. Bovendien is het een leuke activiteit om samen te doen, waarbij je zelf geur, kleur en textuur bepaalt.

Breng 400 ml water aan de kook en meng dit in een grote kom met 400 gram bloem (of maïs- of rijstmeel voor een glutenvrije variant), 200 gram zout, 6 theelepels neutrale olie en 6 theelepels citroenzuurpoeder. Mix alles goed met een handmixer tot een stevige massa ontstaat. Verdeel het deeg in porties, maak met je duim een kuiltje en voeg natuurlijke vloeibare voedingskleurstof toe. Handschoenen worden aangeraden. Kneed elke portie goed door tot de kleur egaal is. De klei is direct klaar voor gebruik en geeft tijdens het spelen niet af. Bewaar je hem luchtdicht in potjes of bakjes, dan blijft hij langer zacht en vers.

Zelfgemaakte klei blijft tot wel een half jaar goed als je hem luchtdicht afgesloten in de koelkast bewaart en er met schone handen mee speelt. Droogt de klei tussendoor uit, dan maak je hem met een paar druppels water weer soepel; hoewel alle ingrediënten eetbaar zijn, is de klei door het hoge zoutgehalte niet bedoeld om in de mond te stoppen.

Het bericht Spelen, leren en ontwikkelen met natuurlijke klei verscheen eerst op Green Jump's blog.

Van kimchi tot zuurkool

Misschien begon het heel eenvoudig: iemand liet voedsel staan, rook eraan, proefde voorzichtig – en ontdekte dat tijd, bacteriën en een beetje geduld iets nieuws en bruikbaars hadden gecreëerd. Door fermentatie blijven producten langer goed en ontwikkelen ze een karakteristieke smaak en textuur. Inmiddels kent vrijwel elke cultuur zijn eigen gefermenteerde klassiekers. Denk aan kimchi, miso, tempeh en sojasaus in Azië, of yoghurt, kaas, zuurdesembrood, bier, wijn en zuurkool in Europa. Fermenteren is daarmee een universele én slimme techniek.

Maar… is alles wat gefermenteerd is ook gezond?

Kort antwoord: nee. Het hangt af van het oorspronkelijke product en de verdere verwerking. Bij salami spelen zout en vet een grote rol, bij wijn en whisky overheerst alcohol. Fermentatie is dus geen vrijbrief. Het is een biochemisch proces waarbij micro-organismen stoffen in voedsel omzetten, wat smaak, textuur en voedingswaarde verandert. Zo zetten melkzuurbacteriën in zuurkool suikers om in melkzuur, waardoor het langer houdbaar blijft en voedingsstoffen beter beschermd zijn.

Fermentatie maakt voedingsstoffen toegankelijker

Fermentatie kan voedingsstoffen niet alleen beschermen of verrijken, maar ze ook beter beschikbaar maken voor het lichaam. Bij producten als yoghurt en kefir worden eiwitten deels voorverteerd, waardoor aminozuren makkelijker opneembaar zijn en het gehalte aan B-vitamines kan toenemen. Ook kan fermentatie helpen bij lactose-intolerantie, doordat een deel van de lactose al is afgebroken. Daarnaast werkt fermentatie als een natuurlijke voorvertering: gefermenteerde peulvruchten, zoals tempeh, veroorzaken vaak minder gasvorming en door de afbraak van fytinezuur kunnen mineralen zoals ijzer en zink beter worden opgenomen. Zuurdesembrood is hier ook een bekend voorbeeld van.

En dan het microbioom…

Waarom fermentatie momenteel zoveel aandacht krijgt, heeft te maken met de invloed op onze darmflora, het microbioom. In onze darmen leven miljarden bacteriën, virussen en schimmels die een rol spelen in onze weerstand en stofwisseling. Hoe diverser en stabieler die gemeenschap, hoe beter. Voeding kan dit microbioom op twee manieren ondersteunen: probiotisch en prebiotisch. Probiotische voeding levert levende bacteriën, terwijl prebiotische voeding – zoals vezels uit planten – deze bacteriën voedt. Gefermenteerde producten kunnen beide eigenschappen hebben, afhankelijk van het product en de verwerking.

Onderzoek naar gefermenteerde voeding

Ook in Nederland wordt hier onderzoek naar gedaan. In de “GEEF om je buik”-studie van Wageningen University & Research en de Vrije Universiteit Amsterdam onderzoeken wetenschappers hoe een dieet rijk aan gefermenteerde voeding het darmmicrobioom en de gezondheid kan beïnvloeden. De eerste resultaten laten zien dat er effecten kunnen zijn, maar dat deze per persoon verschillen en nog niet eenduidig bewezen zijn. Het microbioom is namelijk voor iedereen anders en bacteriën uit voeding blijven soms maar kort in de darm.

Wil je aan de slag met fermenteren?

Koop je gefermenteerde producten, kies dan bij voorkeur voor vers en zo min mogelijk bewerkt. Veel industriële varianten bevatten na pasteurisatie nauwelijks nog levende bacteriën. Verse zuurkool uit de koeling wel, uit blik meestal niet. Zelf aan de slag gaan kan ook en hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin met stevige, verse groenten zoals kool, wortel of biet, wat zout en een schone pot. Door de groenten onder hun eigen vocht te laten fermenteren, doen melkzuurbacteriën vanzelf hun werk. Fermenteren is geen exacte wetenschap, maar een proces van kijken, ruiken en proeven.

Bij Greenjump vind je handige potten om zelf te fermenteren: wecken en fermenteren.

Het bericht Fermenteren: oeroud en springlevend verscheen eerst op Green Jump's blog.

Het verborgen milieuprobleem van het aluminium cupje
Bij het aansteken van een theelichtje denken we vaak vooral aan het kaarsvet en het warme licht. Maar het échte milieuprobleem schuilt in dat kleine, dunne aluminium cupje dat het kaarsje omhult. De ecologische voetafdruk is enorm. Aluminiumproductie is wereldwijd één van de meest grondstof- en energie-intensieve industrieën. Elk wegwerpcupje symboliseert een lange, vervuilende keten. Beginnend bij mijnen in het buitenland en vaak eindigend bij verbrandingsovens in Nederland.

Van bauxiet tot theelicht: een vervuilend proces
Aluminium wordt gemaakt uit bauxiet, een roodbruin erts dat vooral wordt gewonnen in landen als Australië, China, Guinee, Brazilië, India en Vietnam. De winning van bauxiet vereist grote hoeveelheden land en gaat vaak gepaard met ontbossing en verstoring van ecosystemen. In bijvoorbeeld Guinee, leiden bauxietmijnen tot grondverdringing, vervuiling van water en verlies van landbouwgrond voor lokale gemeenschappen. Guinee is een bekend voorbeeld omdat het één van de grootste bauxietproducenten ter wereld is en er meerdere meldingen zijn van schendingen van mensenrechten, slechte arbeidsomstandigheden en grondverdringing. Maar ook in andere bauxietproducerende landen met weinig toezicht, zwakke arbeidswetgeving of conflicten kunnen soortgelijke problemen voorkomen.

Het vervolgproces
Het gewonnen bauxiet wordt vervolgens geraffineerd tot aluminiumoxide en daarna via smelten en elektrolyse omgezet in aluminium. Deze laatste stap is zeer energie-intensief. De productie van nieuw aluminium kost zo’n 20 keer meer energie dan het omsmelten van te recyclen aluminium. Voor het minieme gewicht van een theelichthoudertje wordt dus een grote hoeveelheid CO₂ en energie geïnvesteerd. Bij de raffinage ontstaat bovendien een groot restproduct: roodslib, een alkalisch residu dat vaak in open bassins wordt opgeslagen. Roodslib bevat zware metalen en kan bij lekkages ecosystemen ernstig vervuilen. Wereldwijd wordt jaarlijks ongeveer 150 miljoen ton roodslib geproduceerd, waarvan het grootste deel geen nuttige toepassing vindt. Per ton aluminiumoxide blijft gemiddeld 1,5 ton roodslib over. Zelfs een klein wegwerpartikel zoals theelichthouders draagt zo bij aan een enorme wereldwijde berg chemisch afval.

De wegwerpcyclus en recycling in Nederland
Wat gebeurt er met deze aluminium cupjes nadat ze in Nederland bij het afval terechtkomen? Dat hangt sterk af van hoe ze worden aangeboden en hoe gemeenten het afval verder verwerken. In veel Nederlandse gemeenten horen dunne aluminium verpakkingen zoals theelichtjes bij het PMD-afval (Plastic, Metalen en Drinkkartons). Soms gaat het via nascheiding na het restafval. 

Eenmaal ingezameld, worden de aluminium verpakkingen naar sorteerinstallaties gebracht. Daar worden metalen verpakkingen, waaronder theelichthouders, uit het afval gehaald met behulp van wervelstroom-scheiders. Vervolgens wordt het aluminium gereinigd zodat zo min mogelijk verontreiniging zoals wax, labels of verfresten aanwezig is, voordat het naar smelters gaat. Schoon materiaal kan namelijk veel efficiënter worden hergebruikt. Niet al het aluminium wordt perfect teruggewonnen. Als cupjes toch in het restafval terechtkomen, kan het bij verbranding in afvalenergiecentrales nog gedeeltelijk worden teruggewonnen uit de bodemassen, maar met kwaliteitsverlies. Kleine en dunne aluminium stukjes zijn een uitdaging voor recyclingbedrijven.  Vervuild of slecht gescheiden aluminium wordt soms alsnog verbrand of levert kwaliteitsverlies op bij hergebruik. Dat komt doordat dun aluminium snel oxideert en vervuild is met wax- en brandresten, waardoor scheiding en recycling lastiger worden.

Recycling
Toch zijn de cijfers positief: ongeveer 84% van het aluminium verpakkingsafval in Nederland wordt teruggewonnen voor recycling. Wanneer aluminium goed wordt ingezameld en verwerkt, kan het worden omgesmolten tot secundair aluminium. Dit heeft slechts 5% van de energie nodig in vergelijking tot nieuw aluminium uit bauxiet, en dat resulteert in een enorme besparing op CO₂-uitstoot en grondstoffen.

Duurzamere alternatieven
Gelukkig zijn er oplossingen die de milieu-impact drastisch verminderen. Navulbare theelichtcups van glas of hittebestendig RVS zijn jarenlang bruikbaar. Deze kunnen gecombineerd worden met waxrefills van bijenwas, raps, soja of gerecycled materiaal. Hierdoor ontstaat een gesloten keten: geen nieuwe mijnbouw, geen roodslib, geen weggooicupjes en geen verbrandingsafval. Een simpele overstap naar navulbare cups is één van de meest effectieve manieren waarop je als consument direct kunt bijdragen aan een duurzamere kaarsenwereld.

Bronnen

Den Haag – PMD-inzameling

RAVN – Recycling aluminium

Afvalfonds Verpakkingen – Aluminium verwerking

International Aluminium Institute – Recyclable aluminium

Het bericht Theelichtjes en hun verborgen milieuprobleem: aluminium houders verscheen eerst op Green Jump's blog.

Die schattige rompertjes met beertjes, mini-leggings en tiny sokjes zijn onweerstaanbaar… maar wist je dat ze soms ook ongewenste extra’s meedragen? Nieuw onderzoek (Domínguez-Liste et al., 2025) laat zien dat babykleding verrassend veel chemische stoffen bevat — van pesticiden en PFAS tot zelfs sporen van medicijnen zoals antidepressiva en hormonen. Omdat de babyhuid extra dun en doorlaatbaar is, komt je kleintje continu in contact met deze stoffen. Dit benadrukt hoe belangrijk het is om te kiezen voor rompers van biologisch katoen en andere vormen van verantwoorde babykleding.

Chemische stoffen in babykleding: wat je als ouder wilt weten

De onderzoekers onderzochten 43 kledingstukken voor baby’s en vonden maar liefst 303 verschillende chemicaliën. Ze ontdekten reststoffen uit de textielproductie, zoals kleurstoffen en weekmakers en sporen van farmaceutische stoffen die normaal in medicijnen voorkomen. Baby’s lopen hierdoor risico, omdat hun huid gevoeliger is en stoffen sneller opneemt. Door te kiezen voor biologisch katoen en andere vormen van duurzame babykleding kun je dit risico aanzienlijk verkleinen.

Wat onderzoekers verder ontdekten

Het viel de onderzoekers op hoe groot de variatie aan stoffen in de kleding was. In totaal vonden ze 303 verschillende chemicaliën in 43 kledingstukken, gemiddeld meer dan zeven per item. Ze troffen niet alleen kleurstoffen, weekmakers en oplosmiddelen aan, maar ook resten van PFAS in kleding en sporen van medicijnen zoals antidepressiva, hormonen en pijnstillers. Zulke stoffen horen niet thuis in textiel, zeker niet op kleding die direct op de gevoelige babyhuid zit. Opvallend was dat zowel goedkopere als duurdere merken vergelijkbare sporen van chemicaliën bevatten. Synthetische stoffen zoals polyester bleken vaak meer reststoffen te bevatten dan natuurlijke materialen zoals (biologisch) katoen of wol.

Wat kun je zelf doen?

Gelukkig kun je als ouder zelf stappen zetten om het risico te verkleinen. Was nieuwe kleding één of twee keer voordat je baby het draagt (liefst met een natuurlijk wasmiddel). Zo verwijder je een deel van de reststoffen. Tweedehands kleding is ook een goede optie; deze is al meerdere keren gewassen. Kies zoveel mogelijk kleding van biologisch katoen, bij voorkeur met een keurmerk zoals GOTS. Vermijd kledingstukken met claims als “vlek- of waterafstotend” of “strijkvrij”, want deze eigenschappen ontstaan vaak door extra chemische behandelingen. Zo kies je voor echt verantwoorde babykleding.

Waarom babykleding meer is dan alleen schattig

Textielproductie gebruikt allerlei chemicaliën – van verfstoffen en weekmakers tot brandvertragers en PFAS. Ze blijven vaak achter in de vezels en kunnen soms in ons lichaam terechtkomen. De baby- en kinderhuid is extra kwetsbaar. Zelfs kleine hoeveelheden kunnen effect hebben. Door te kiezen voor biologisch katoen en andere vormen van duurzame babykleding, bescherm je je kindje en draag je bij aan een schonere, eerlijkere kledingketen.

Het bericht Onderzoekers vinden meer dan 300 chemicaliën in babykleding verscheen eerst op Green Jump's blog.

Keramische pannen leken mij de veiligste en meest praktische optie

Als moeder van drie wil ik natuurlijk dat mijn kinderen zo min mogelijk rommel binnenkrijgen — niet alleen via hun voeding, maar ook via de spullen waarmee ik het klaarmaak. Onze oude koekenpannen waren echt aan vervanging toe, dus ik besloot te investeren in iets beters: nieuwe keramische pannen zonder giftige stoffen, PFAS-vrij en handig voor dagelijks gebruik. Ik was content met mijn keuze.
Maar helaas… na wat dieper graven bleek het verhaal toch iets minder simpel. Waar ik een goed gevoel kreeg omdat ik een “keramische” pan had – en dus vrij van chemicaliën die in je voedsel terechtkomen -, bleek dit een stuk grijzer gebied dan gedacht: ‘quasi-keramisch’, vervangende coatings met onduidelijke samenstellingen en heel veel mooie claims, maar weinig transparantie. In dit blog vertel ik wat ik ontdekte, waarom het loont om iets verder te kijken dan het label PFAS-vrij en welke pannen écht beter uit de test kwamen.

Keramisch, dacht ik. Tot ik beter keek

Toen ik mijn koekenpannen kocht, vertrouwde ik erop dat keramisch = veilig = PFAS-vrij = weinig chemicaliën. Maar via onder andere een artikel in The Guardian “Toxic truth? The cookware craze redefining ‘ceramic’ and ‘nontoxic’” bleek dat veel pannen die als keramisch worden geadverteerd, eigenlijk quasi-keramisch zijn.

Wat betekent “keramisch” en waarom is dat misleidend? In pannen betekent keramisch dat de antiaanbaklaag is gemaakt van een mineraal materiaal op basis van zand, in plaats van kunststoffen zoals PTFE (de stofgroep waar PFAS onder valt). Die laag wordt via een zogenoemd sol-gel-proces aangebracht, waardoor de pan glad en hittebestendig wordt. In werkelijkheid verschillen de samenstellingen per merk sterk — en niet elke “keramische” pan is dus zo natuurlijk of vrij van schadelijke stoffen als je zou denken. Deze “quasi-keramische” coatings bestaan vaak uit een sol-gel laag op een aluminium ondergrond, niet uit echt keramiek (dat van klei, silica, mineralen en vuur gemaakt wordt). De samenstellingen zijn vaak een “black box”: fabrikanten houden de precieze formule geheim, beschermd door bedrijfsgeheimen. Daardoor weet je niet precies welke polymeren, metalen of additieven gebruikt worden.

Zijn (quasi) ‘keramische’ pannen wel zo gezond?

Een onderzoek uit 2016/2017 liet zien dat sommige ‘quasi-keramische’ pannen nanoschaaldeeltjes van titaniumdioxide (TiO₂) bevatten. In laboratoriumtests bleek dat titanium – zowel in ionische vorm als in minuscule deeltjes – kon migreren naar vloeistoffen die voedsel moesten nabootsen. Dergelijke studies gebruiken meestal voedsel­simulanten (zoals zure oplossingen of water), waarbij de testcondities – hoge temperaturen, lange contacttijden en sterk beschadigde coatings – vaak zwaarder zijn dan in een normale keuken. Tot nu toe is er dan ook geen overtuigend bewijs dat bij dagelijks gebruik, zonder diepe krassen of slijtage, grote hoeveelheden titanium dioxide vrijkomen of dat dit leidt tot bewezen gezondheidseffecten. Toch stapelen de aanwijzingen zich op dat sommige van deze ‘gezonde’ pannen minder onschuldig zijn dan gedacht. Zoals ook uit onafhankelijke tests blijkt van de consumentenbeschermingswebsite Lead Safe Mama — beschreven in dit artikel van The Guardian — werden in bepaalde quasi-keramische pannen van diverse merken hoge concentraties titanium gemeten, wat wijst op het gebruik van titaniumdioxide-nanodeeltjes. In sommige gevallen werden daarnaast sporen van lood, kwik, cadmium, siloxanen, potentieel giftige monomeer-bijproducten en andere onbekende stoffen gevonden: stoffen die bij slijtage of blootstelling aan hoge temperaturen mogelijk schadelijk kunnen zijn.

Alles bij elkaar zijn er dus aanwijzingen dat quasi-keramische pannen bepaalde ingrediënten kunnen bevatten die je liever wilt vermijden. Zelfs als de concentraties afzonderlijk laag zijn, is er nauwelijks onderzoek gedaan naar de gecombineerde effecten van al deze stoffen wanneer ze in contact komen met voedsel – iets wat een hele reeks nieuwe vragen oproept over de echte veiligheid van zogenaamd ‘niet-toxische’ pannen.

De stof titaniumdioxide (E171) is sinds 2022 verboden als kleurstof in voedingsmiddelen, vanwege twijfels over de veiligheid bij langdurige inname. Voor kookgerei gelden echter andere regels, waardoor het gebruik van titaniumdioxide in coatings nog steeds is toegestaan. En precies daar wringt het: wat ‘veilig’ heet in marketing, blijkt in de praktijk niet altijd zo eenvoudig. Er is geen algemene definitie van “nontoxic” of “ceramic” in deze context, wat marketingclaims extra onduidelijk maakt. 

Kortom: ik ontdekte dat mijn keramische pan misschien wel PFAS-vrij is in de zin van “geen PTFE/PFOA”, maar dat “quasi­-keramisch” ook andere chemicaliën kan bevatten waar ik liever vanaf wil.

Testen van pannen: welke pannen presteerden goed en waarom

Enkele pannen die er uitsprongen volgens dit artikel in The Guardian: 

• Beste allround pan: Netherton Spun Iron Chef’s Pan. Deze pan is gemaakt van ca. 99,1 % zwart gesponnen (spun) ijzer, voorgeconditioneerd met eetbare lijnzaadolie. GEEN coating, dus niets dat los kan raken, vervagen of chemicaliën kan lekken. 
• Beste budget-keramische pan: GreenPan Essence. PFAS-vrije keramische coating (“Thermolon ceramic non-stick coating, enhanced with diamond” zegt de fabrikant), goede non-stick prestatie bij lagere temperatuur. Maar ook nadelen: ovenveiligheid niet erg hoog, geur bij eerste gebruik, materiaal voelt wat ‘lichter’, duurzaamheid iets twijfelachtiger. 
• Beste keramische coated pan: ProCook Elite Tri-Ply ceramic-coated pan. Deze wordt geroemd om goede bouwkwaliteit en dat de coating relatief robuust is in gebruik. 
• Beste luxe pan zonder coating: Le Creuset 3-ply stainless steel uncoated pan. Duurzaam, geen coating om je zorgen over te maken, goede hitteverdeling. 

Waarom we bij Green Jump kozen voor de Netherton pan

Wellicht heb je al eens gezien dat we bij Green Jump een uitgebreide selectie pannen hebben van het merk Netherton. Wat Netherton bijzonder maakt, is de combinatie van vakmanschap en milieubewustzijn. Elke pan wordt nog steeds op traditionele wijze gesponnen uit hoogwaardig zwart ijzer, een techniek die generaties lang is doorgegeven en zorgt voor een sterke, duurzame pan die jarenlang meegaat. In plaats van chemische coatings vertrouwt Netherton op natuurlijke behandeling met eetbare oliën om de pan in te branden, waardoor hij van nature anti-aanbak wordt en veilig is voor jou en/of voor je gezin. Het resultaat is een pan die niet alleen functioneel en robuust is, maar ook met respect voor mens en milieu is geproduceerd — een echte investering in kwaliteit én duurzaamheid.

De Netherton pan die goed uit de test kwam, heeft geen chemische coating die kapot kan gaan of bij hoge hitte kan lekken. Hij gaat lang mee: geen fragiele laag, geen oppervlakken die snel beschadigen. Het heeft goede prestaties: goede non-stick werking (door pan juist te gebruiken en te onderhouden) en een goede warmteverdeling. Netherton is transparant over de materialen: wat de samenstelling en de afwerking is. De Netherton Spun Iron Chef’s Pan voldeed precies aan alle criteria. Geen coating = geen zorgen over slecht gelijnde non-stick lagen of PFAS/PFOA. Spun zwart ijzer is robuust, wordt beter met gebruik; je moet hem wel goed inbranden of conditioneren (via olie etc.), maar daarna werkt hij steeds beter (merken wij hier in huis ook, pannenkoeken en spiegelei gaan ook goed!). Het gewicht is redelijk (niet extreem zwaar zoals enkele gietijzeren pannen), de hitteverdeling is goed en je kunt metalen spatels gebruiken zonder dat je je coating kapot maakt.

Keramisch, duurzaam, of gewoon marketing?

Dus, ja, ik dacht dat ik “goed bezig was” met mijn keramische koekenpan. Maar nu weet ik: het draait niet alleen om de term “keramisch” of “PFAS-vrij” op de doos. Het gaat om materiaal, transparantie, gebruiksadvies én duurzaamheid. En dit bewijst maar weer eens, geloof niet alles wat er gezegd wordt en prik door de marketingclaims heen en ga zelf op onderzoek uit, al zou je denken dat deze verantwoordelijkheid niet bij de consument zou moeten liggen.

Ten slotte, nog een handig lijstje voor jou hieronder om op te letten.

Waarom anti-aanbakpannen (zelfs “keramisch”) niet altijd de beste keuze zijn

• Slijtage & beschadiging: coatings (PTFE, keramische, quasi-keramisch) slijten; zodra krasjes ontstaan, kan materiaal loslaten of kunnen er meer chemicaliën vrij komen.
• Hoge temperatuur: veel coatings kunnen boven bepaalde temperaturen degraderen, wat leidt tot vrijgave van stoffen die je liever niet wilt in je eten. Sommige quasi-keramische coatings kunnen gaan lekken boven ~260 °C. 
• Betrouwbaarheid / marketingclaims: “PFAS-vrij”, “nontoxic”, “ceramic” worden vaak gebruikt zonder dat consumenten de volledige materiaalsamenstelling of testuitslagen zien. Soms zijn de claims vaag, of vervangen sommige chemicaliën alleen PFAS door iets dat minder onderzocht is. 
• Eco-impact & levensduur: coatings die niet lang meegaan moeten vervangen worden; pannen die constant opnieuw gekocht moeten worden zijn minder duurzaam. Bovendien het afval of de milieubelasting van coatingmaterialen kan hoog zijn.

Conclusie: Waar let je nu op als je veilig wilt koken?

• Kies pannen zonder coating, zoals spin-of gietijzer of goede roestvrij staal / meerlagige (multi-ply) metalen pannen.
• Als je wel coating wilt (voor gemak), kies voor merken die écht PFAS-vrij, transparant zijn in wat ze gebruiken, en let op testgegevens. Maar laten we eerlijk zijn, je kunt er een heuse studie aan wijden en even serieus; wie heeft de tijd daarvoor?
• Let op gebruik: vermijd hoge temperaturen boven wat de fabrikant aangeeft, gebruik geen metalen spatels op delicatere lagen, reinig voorzichtig, droog goed, verbranden van olie etc.
• Overweeg dit als investering: een goede pan die lang mee gaat en veilig is, is beter voor gezondheid én milieu dan goedkope, trendy pannen die snel kapot gaan.

Het bericht PFAS-vrije pannen: mijn ontdekkingstocht én waarom<br> anti-aanbakpannen niet zo onschuldig zijn als je denkt verscheen eerst op Green Jump's blog.

Hoe kan dat?

De PEF-methode kijkt vooral naar de impact per kledingstuk, niet naar hoeveel kleding er wordt gemaakt of hoe lang het meegaat. Dat betekent dat een T-shirt van polyester, dat goedkoop wordt geproduceerd en maar een paar keer gedragen wordt, op papier een lage milieu-impact kan hebben — zeker als het weinig energie kost om te maken. Natuurlijke vezels zoals katoen of wol scoren juist slechter, omdat de productie daarvan meer water of land vraagt. Ook al gaan ze vaak veel langer mee.

Daarnaast is de data waarop de berekeningen zijn gebaseerd oud of onvolledig en mochten grote modebedrijven meeschrijven aan de regels. Daardoor tellen sommige echte duurzaamheidsfactoren — zoals arbeidsomstandigheden, microplastics of overproductie — niet mee in de score (FashionUnited, 2025; Journalismfund Europe).

Waarom dit slecht nieuws is voor echte duurzaamheid

Merken als Shein en Primark kunnen hierdoor met een lage productprijs en snelle productie toch een “duurzaam” label krijgen. Omdat ze miljoenen kledingstukken maken die maar kort gedragen worden, is hun échte ecologische voetafdruk enorm — maar dat zie je niet terug in de EU-score. De regels houden geen rekening met overproductie, verspilling of korte levensduur, terwijl dat juist de kern van het probleem is (Europees Parlement, 2023, European Environmental Bureau, 2024).

Met andere woorden: het systeem rekent “duurzaamheid” op een manier die de echte schade van fast fashion verbergt. En zo blijven merken als Shein of Primark buiten schot — ze kunnen zelfs beter scoren dan kleinere merken die écht investeren in biologische stoffen en eerlijke productie.

Wat kun jij wél doen?

Kijk verder dan het groene label. Koop minder, maar beter. Kies kleding van natuurlijke, gecertificeerde materialen die lang meegaan — of tweedehands. Vermijd ultra-goedkope merken waarvan je weet dat ze niet gemaakt zijn om lang mee te gaan. En blijf kritisch: “eco” is niet altijd echt eco.

Het bericht Wanneer “duurzaam” ineens fast fashion in de kaart speelt verscheen eerst op Green Jump's blog.

Moreganic: een nieuw soort landbouw voor natuurlatex matrassen en kussens

Moreganic richt zich op het produceren van duurzaam natuurlatex dat wordt gebruikt in hoogwaardige natuurlatex matrassen en latex kussens. Het is geen gewoon keurmerk, maar een werkwijze die landbouw en biodiversiteit met elkaar combineert. In plaats van rubberbomen in grote monoculturen te planten, groeien ze samen met koffie, cacao, fruit en andere gewassen. Zo ontstaat een levend ecosysteem waarin de bodem gezonder wordt, de natuur herstelt en boeren een eerlijker inkomen verdienen. Moreganic werkt samen met Control Union, de organisatie achter GOLS, om de nieuwe standaard voor natuurlatex te vormen. Latex dat volgens de Moreganic-principes wordt geproduceerd, komt dus uit agroforestry: duurzame landbouw waarin natuurherstel centraal staat.

Het verschil tussen natuurlatex, biologisch latex en Moreganic

Natuurlatex komt van rubberbomen, maar wordt niet altijd biologisch geteeld. Biologisch of GOLS-gecertificeerd latex is afkomstig van plantages die zonder schadelijke chemicaliën werken en aan strenge milieueisen voldoen. Moreganic gaat nog een stap verder, door niet alleen te letten op wat er níet gebruikt wordt, maar juist op wat er teruggegeven wordt aan de natuur. Zo ontstaat een duurzaam natuurlatex matras of duurzaam kussen dat past bij een gezonde manier van leven en natuurlijk slapen.

Waarom agroforestry belangrijk is

Door agroforestry komt er meer biodiversiteit terug en doordat verschillende gewassen elkaar versterken, zijn er minder bestrijdingsmiddelen nodig. Voor boeren betekent dat minder risico en een stabieler inkomen. En voor jou betekent het natuurlatex van gezonde bomen uit gezonde ecosystemen, zonder schadelijke stoffen. Het resultaat is duurzaam comfort: natuurlijk slapen op een natuurlatex matras of kussen van materiaal dat hypoallergeen, veerkrachtig en gemaakt is om jarenlang mee te gaan.

Het bericht Moreganic: gaat verder dan biologisch natuurlatex in matrassen en kussens verscheen eerst op Green Jump's blog.

Wat werd getest en wat bleek onveilig

In de test werden alledaagse producten bekeken: speelgoed, sieraden, USB-opladers. Dingen die veel mensen gedachteloos online bestellen, juist omdat ze zo goedkoop en snel leverbaar zijn. Maar achter dat lage prijskaartje schuilt vaak een hoge prijs voor onze gezondheid en veiligheid. Het speelgoed bevatte hormoonverstorende stoffen zoals formaldehyde en nonylfenol-ethoxylate, terwijl sommige opladers oververhit raakten of stekkers hadden die makkelijk verbogen met risico op kortsluiting of zelfs schokken.

Uiteindelijk belandt het in ons milieu

Wat deze bevindingen zo zorgwekkend maakt, is dat het niet alleen gaat om individuele risico’s. Giftige stoffen vervuilen uiteindelijk het milieu, en mensen gooien onveilige producten sneller weg. De Consumentenbond benadrukt dat mensen deze spullen eigenlijk als chemisch afval moeten behandelen, omdat ze schadelijke materialen bevatten.

Goedkoop betekent niet altijd veilig

Het laat zien dat goedkoop niet altijd onschuldig is. Wanneer een trui of lampje maar een fractie kost van wat je normaal betaalt, is het goed om even stil te staan bij de vraag: hoe kan dat eigenlijk? Kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid hebben een prijs en die betaalt iemand, ergens in de keten.

De gevolgen voor gezondheid en milieu

Bewuster kiezen betekent dus niet alleen denken aan je eigen veiligheid, maar ook aan de impact op mens en milieu. Producten met betrouwbare keurmerken, eerlijke herkomst en transparante materialen zijn vaak een stuk veiliger én gaan langer mee. En dat is precies waar GreenJump voor staat: verantwoord kopen, zonder concessies aan gezondheid of duurzaamheid. Bij ons weet je wat je koopt: producten die met zorg zijn geselecteerd — eerlijk, veilig en écht duurzaam.

Bron: NOS, “Kortsluiting en giftige stoffen: Consumentenbond waarschuwt voor Shein en Temu”, 29 oktober 2025.

Het bericht Shein en Temu te goedkoop om veilig te zijn? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Wanneer we denken aan duurzaam wassen, dan krijg je al snel een associatie zoals met het plaatje hierboven, maar dat hoeft helemaal niet in de praktijk. Het mooie is namelijk: duurzaam wassen hoeft niet ingewikkeld te zijn. Het gaat om kleine keuzes, zoals welk wasmiddel je gebruikt, op welke temperatuur je wast en hoe je je was laat drogen. Samen maken deze simpele stappen een groot verschil, want duurzaam wassen gaat niet alleen om een schone was, maar ook om minder belasting van onze aarde.

Was op lagere temperaturen

Moderne wasmiddelen werken prima op 30 graden. Dit scheelt enorm veel energie, aangezien het verwarmen van water namelijk de grootste stroomslurper van een wasbeurt is. Voor licht bevuilde was is een lage temperatuur vaak meer dan voldoende. Je dagelijkse was zoals t-shirts, truien en spijkerbroeken wordt prima schoon op 30 graden. Moderne wasmiddelen zijn hier speciaal voor ontwikkeld en bevatten enzymen die al op lage temperaturen effectief zijn. Hardnekkige vlekken en was die extra hygiëne vraagt (ondergoed, keukendoeken, vaatdoekjes, beddengoed bij ziekte) worden beter gewassen op hogere temperaturen (40–60 graden). Op 40°C wassen is geschikt voor de meeste kleurrijke en delicate stoffen om slijtage te minimaliseren, maar controleer altijd het waslabel voor specifieke wasinstructies.

Test eens “koud wassen”

Voor veel was (zeker lichte en donkere kleding) volstaat een koudwasprogramma. Je bespaart nog meer energie dan op 30 graden. Een koudwasprogramma wast je kleding op een temperatuur van zo’n 15 tot 20 graden, zonder dat het water actief wordt verwarmd. Dat klinkt misschien minder effectief, maar voor licht vervuilde was en gekleurde of delicate stoffen is het ideaal. Je bespaart er flink wat energie mee en je kleding blijft langer mooi. Voor (sterk) vervuilde was, ondergoed of beddengoed is koud wassen minder geschikt, maar voor een t-shirtje, trui of dat vestje dat je een paar keer kort aangehad hebt of gewoon niet vies geworden is, kan het een duurzame én zachte keuze zijn.

Volle trommel, minder wassen

Probeer de wasmachine goed te vullen. Zo bespaar je water, energie en wasmiddel. Let er wel op dat de trommel niet té vol zit, zodat de was nog goed kan bewegen. Door mandjes te maken voor verschillend wasgoed (bv. 30 graden, 60 graden, donker, wit) zie je gemakkelijk wanneer het echt tijd is om te wassen.

Minder vaak wassen

Niet elk kledingstuk hoeft na één keer dragen meteen in de was. Luchten of even opfrissen kan vaak al genoeg zijn, vooral bij truien, jassen en spijkerbroeken.

Gebruik een microvezel-waszak

Synthetische stoffen zoals fleece en polyester laten microplastics los tijdens het wassen. Een speciale waszak vangt een groot deel van die vezels op. Nog beter is het om voor natuurlijke stoffen te kiezen zoals katoen, wol en bamboe.

-> Lees ook dit blog over hoe kleine en fijne wasjes bijdragen aan de plastic soep.

Droog natuurlijk

De droger is een echte energieslurper. Door kleding te drogen aan de waslijn of buiten in de zon bespaar je veel energie. Bonus: kleding blijft vaak langer mooi.

Onderhoud je wasmachine

Door regelmatig de filter schoon te maken en eens in de zoveel weken de machine op 60 graden te laten draaien (zonder was) houd je je wasmachine efficiënt en schoon. Klinkt tegenstrijdig om dat op 60 graden te doen, maar juist als je vaak op lage temperaturen wast voorkom je daarmee ophoping van vetluis en kalkaanslag. Een goed werkende machine gebruikt minder energie en water. Vetluis is overigens geen echte luis, maar een ophoping van vet, wasmiddelresten en vuil in je wasmachine, bijvoorbeeld in het filter of de rubberen deurmanchet. Het klinkt misschien vies, en dat is het ook een beetje, maar het kan je was minder fris maken en je machine minder efficiënt. Door regelmatig het filter schoon te maken en af en toe een lege was op 60 graden te draaien, voorkom je dus vetluis en blijft je wasmachine energiezuinig én fris.

Kies voor ecologische wasmiddelen

Iedereen heeft zijn eigen voorkeur wasmiddel; je kunt waspoeder, vloeibaar wasmiddel, wasmiddel in vaste vorm en wasnoten gebruiken. Veel reguliere wasmiddelen bevatten synthetische geurstoffen, bleekmiddelen en andere chemicaliën die in het afvalwater belanden. Ecologische wasmiddelen daarentegen zijn samengesteld uit plantaardige en biologisch afbreekbare ingrediënten en meestal zonder synthetische geurstoffen, kleurstoffen en fosfaten. Ze zijn vaak geconcentreerder, waardoor je minder nodig hebt en daardoor belasten ze het rioolwater en de zuiveringsinstallaties veel minder. Ook is de verpakking meestal duurzamer. Zeker voor babykleding en mensen met een gevoelige huid zijn parfumvrije en ecologische middelen ideaal. Kortom: met ecologische wasmiddelen was je niet alleen schoon, maar ook groen! Je kunt natuurlijk ook zelf je wasmiddel maken met natuurlijke ingrediënten, maar als je dat niet ziet zitten, kunnen ecologische wasmiddelen een goede keus zijn. 

Dit is een voorbeeld van een heel geconcentreerd wasmiddel – en parfumvrij – die wij zelf ook in het assortiment hebben: Parfumvrij Waspoeder Geconcentreerd 800 gr voor 80 wasbeurten.

Wasstrips wel of niet?

Wasstrips lijken een aantrekkelijke, duurzame oplossing: ze zijn licht, compact en makkelijk in gebruik. Toch hebben wij ervoor gekozen om ze (nog) niet in ons assortiment op te nemen. De meeste wasstrips bevatten polyvinylalcohol (PVA), een oplosbaar plastic die tijdens het wassen verdwijnt in het afvalwater. Hoewel de EU het gebruik van PVA (ook onder het EU Ecolabel) heeft goedgekeurd, bestaan er zorgen over de uiteindelijke afbreekbaarheid in het milieu. Wetenschappelijke studies laten zien dat PVA in waterzuiveringsinstallaties niet altijd volledig wordt afgebroken, waardoor microplastics in rivieren en oceanen kunnen belanden. Omdat duurzaamheid voor ons betekent dat een product écht geen schade toebrengt aan mens en milieu, wachten wij met het aanbieden van wasstrips totdat er duidelijk bewijs is dat PVA volledig en veilig afbreekt in de natuur. Dat is de reden dat je bij Green Jump (nog) geen wasstrips vindt. 

Extra tips voor duurzaam wassen

• Doseer slim: Gebruik niet te veel wasmiddel. Te veel schuim maakt je was niet schoner, maar belast wel het milieu én je machine. Een doseerhulp of wasbal helpt hierbij.
• Was op het juiste programma: Kies niet automatisch voor “katoen intensief” als dat niet nodig is. Een eco-programma duurt misschien langer, maar gebruikt veel minder energie en water.
• Kies voor duurzame verpakkingen: Ga voor wasmiddel in navulverpakkingen, karton of grootverpakkingen in plaats van telkens een nieuwe plastic fles.
• Koop minder kleding nieuw: Nieuwe kleding bevat vaak reststoffen van verf en productiechemicaliën die bij de eerste wasbeurten uitspoelen. Zeker voor de gevoelige baby- en kinderhuid is het aan te raden nieuwe kleding eerst 1 a 2 keer te wassen alvorens te dragen. Door minder en bewuster te kopen, voorkom je extra belasting voor het milieu.

Door bewust te wassen, dragen we samen bij aan een schonere wereld. Kleine gewoontes, zoals een lagere wastemperatuur of het kiezen van ecologische producten, maken op lange termijn een groot verschil. Bij Green Jump hebben we een assortiment voor iedere voorkeur. In verschillende geuren of juist ongeparfumeerd, voor mensen met een allergie, voor delicate stoffen. En natuurlijk zijn de wasmiddelen bij Green Jump ecologisch en milieuvriendelijk.

Het bericht Duurzaam wassen: tips en ecologische wasmiddelen verscheen eerst op Green Jump's blog.