Spelen met klei is meer dan gewoon leuk. Door kneden, rollen en vormen worden de kleine handjes uitgedaagd en daarmee de fijne motoriek en hand-oogcoördinatie gestimuleerd. Het sensorisch contact met klei helpt hen de wereld te ontdekken en prikkels te verwerken. Tegelijk is het goed om stil te staan bij wat er in commerciële klei zit. Sommige producten bevatten synthetische ingrediënten, kleurstoffen of conserveringsmiddelen.
Klei uit de winkel: wat zit erin en wat betekent dat voor de gezondheid?
Speelklei kun je gemakkelijk kopen in de winkel of online, maar niet alle varianten zijn gelijk. Sommige bevatten kunstmatige geur- en kleurstoffen of conserveermiddelen die tot huidirritatie of allergische reacties kunnen leiden. Vooral bij kinderen met een gevoelige huid of allergieën.
Kies bij voorkeur niet-giftige, natuurlijke klei zonder onnodige toevoegingen. In Nederland is vooral de EN 71-norm relevant: deze Europese speelgoedrichtlijn geeft aan dat een product is getest op veiligheid voor kinderen, zoals de aanwezigheid van schadelijke stoffen. Het keurmerk zegt echter niets over hoe natuurlijk of duurzaam een product is. Een klei kan dus aan EN 71 voldoen en toch synthetische ingrediënten, kleurstoffen of niet-duurzame verpakkingen bevatten. Voor wie waarde hecht aan natuurlijke materialen en milieuvriendelijkheid loont het daarom om verder te kijken dan alleen het keurmerk. Bijvoorbeeld naar de ingrediëntenlijst en de herkomst van het product. Omdat klei tijdens het spelen soms in de mond komt, is dat extra belangrijk.
Het Duitse consumentenmagazine ÖKO-TEST onderzocht recent hoe veilig speelklei voor kinderen werkelijk is. Voor de test werden 22 verschillende, in de winkel verkrijgbare kleisoorten aangeschaft en in een gespecialiseerd laboratorium geanalyseerd. Daarbij werd gekeken naar onder meer vrij en afsplitsbaar formaldehyde, zware metalen, mogelijk kankerverwekkend chroom (VI), aromatische aminen uit kleurstoffen en conserveringsmiddelen zoals phenoxyethanol. Ook de verpakkingen werden gecontroleerd op schadelijke stoffen en transparantie over ingrediënten, veiligheid en duurzaamheid.
Goed nieuws! In deze test behaalden Klei Zacht en Gifvrij 4 kleuren 600 g van ökoNorm en Fantasie Klei Pastelkleuren 6 stuks 90 g van Weible uit onze webshop het oordeel “sehr gut”, de hoogst mogelijke beoordeling van ÖKO-TEST.
De kracht van creatief kneden: voordelen van kleien voor de ontwikkeling
Wanneer kinderen met klei spelen en kneden, rollen, drukken en vormen, trainen ze ongemerkt de kleine spieren in handen en vingers. Onderzoek laat zien dat dit een belangrijke bijdrage levert aan de ontwikkeling van de fijne motoriek en vaardigheden die later nodig zijn voor schrijven, knippen en tekenen. Tegelijk prikkelt het zachte, kneedbare materiaal de tastzin en biedt het een rustgevende, sensorische ervaring. Sensorisch spel, zoals kleien, wordt in studies in verband gebracht met betere emotieregulatie en concentratie, doordat het herhalende en voorspelbare karakter kinderen een gevoel van controle en ontspanning geeft.
Klei nodigt bovendien uit tot vrij experimenteren zonder vaste regels. Dit stimuleert creativiteit en probleemoplossend denken, omdat kinderen tijdens het kleien actief experimenteren met vormen en ideeën, zoals hier (pdf) wordt beschreven. Wanneer kinderen samen spelen of hun creaties beschrijven, gebruiken ze taal om ideeën en ervaringen te delen, wat bijdraagt aan de ontwikkeling van woordenschat, communicatie en sociale vaardigheden.
Duurzaam spelen
Sensorisch spel zoals kleien past goed bij een duurzame speelstijl als je kiest voor natuurlijke, veilige materialen en producten met recyclebare of herbruikbare verpakkingen. Door klei te hergebruiken en creatief te combineren met andere natuurlijke materialen (zoals houten stempels of textuurvormen) verleng je de speelwaarde en verminder je afval.
Zelf klei maken: eenvoudig en veilig
Wil je zelf de regie over de ingrediënten? Zelf klei maken is verrassend eenvoudig met basisproducten zoals meel, zout, olie en citroenzuur (en eventueel natuurlijke kleurstoffen). Zo weet je precies wat erin zit en kun je rekening houden met allergieën of een gevoelige huid. Bovendien is het een leuke activiteit om samen te doen, waarbij je zelf geur, kleur en textuur bepaalt.
Breng 400 ml water aan de kook en meng dit in een grote kom met 400 gram bloem (of maïs- of rijstmeel voor een glutenvrije variant), 200 gram zout, 6 theelepels neutrale olie en 6 theelepels citroenzuurpoeder. Mix alles goed met een handmixer tot een stevige massa ontstaat. Verdeel het deeg in porties, maak met je duim een kuiltje en voeg natuurlijke vloeibare voedingskleurstof toe. Handschoenen worden aangeraden. Kneed elke portie goed door tot de kleur egaal is. De klei is direct klaar voor gebruik en geeft tijdens het spelen niet af. Bewaar je hem luchtdicht in potjes of bakjes, dan blijft hij langer zacht en vers.
Zelfgemaakte klei blijft tot wel een half jaar goed als je hem luchtdicht afgesloten in de koelkast bewaart en er met schone handen mee speelt. Droogt de klei tussendoor uit, dan maak je hem met een paar druppels water weer soepel; hoewel alle ingrediënten eetbaar zijn, is de klei door het hoge zoutgehalte niet bedoeld om in de mond te stoppen.
Geef een reactie