Het belang van bewust genieten

De zon: ze verwarmt ons, stimuleert de aanmaak van vitamine D en, eerlijk is eerlijk, de wereld oogt toch een stuk luchtiger als de zon schijnt. Maar de straling van de zon kan ook leiden tot schade aan onze huid, met verbranding, huidveroudering of zelfs huidkanker tot gevolg. Daarom is bewust genieten van de zon zo belangrijk. Voordat je nu meteen naar de fles zonnebrand grijpt is het goed om te weten dat goede zonbescherming meer is dan zonnebrand alleen.

Het stappenplan voor goede zonbescherming

Allereerst wil je je huid zo min mogelijk bloot te stellen aan te veel zonkracht. Plan daarom je tijd buiten zoveel mogelijk rondom de heetste uren van de dag. Voor 12 uur ‘s morgens en na 15 uur ‘s middags is de zonkracht namelijk een stuk lager. Ga je naar buiten, zoek dan zoveel mogelijk de schaduw op of creëer deze zelf en draag een zonnebril om je ogen te beschermen. En zorg vooral dat je niet verbrand, dus draag beschermende kleding, een fraaie hoed of handige pet. Check ook zeker voor je naar buiten gaat even de zonkracht. Is deze zogenoemde ‘UV-index’ 3 of hoger? Smeer dan blootliggende huid in met (daar is hij dan!) een fijne zonnebrand, ook al is het hartje winter. Kies trouwens vooral een zonnebrand die bij je past, zodat je deze ook écht smeert als het nodig is. En voor alle duidelijkheid: al deze tips gelden natuurlijk ook voor de kleintjes.

Dit is wat zonnebrand voor je doet…

De straling van de zon bestaat uit, onder andere, UVA en UVB-straling. UVA-straling draagt bij aan huidveroudering en kan zonneallergie veroorzaken, UVB-straling zorgt voor de aanmaak van vitamine D en roodheid, ofwel verbranding, van de huid. Zowel UVA als UVB kunnen bijdragen aan het ontstaan van huidkanker. Gelukkig zijn er UV-filters in zonnebrand en overige cosmetica die onze huid beschermen tegen deze twee soorten stralingen. De Sun Protection Factor, SPF, vertelt je hoe goed een product beschermt tegen UVB-straling. En volgens Europese richtlijnen moet de bescherming tegen UVA minimaal een derde bedragen van deze SPF. Zonnebrandcrèmes, -lotions of -sprays bevatten overigens naast één of meerdere UV-filters, vaak ook parfum, geurstoffen en overige ingrediënten zoals pigmenten, conserveermiddelen, stabilisatoren, verdikkingsmiddelen en emulgatoren.

…en zo werkt dat zonnebrand met minerale filters en chemische filters

Er is al jaren een hoop te doen rondom zonnebrand. En dat komt met name door de UV-filters die we vooralsnog tot onze beschikking hebben. Deze filters zijn grofweg in te delen in chemische (of organische) en minerale (ook wel fysische of anorganische) filters.

Minerale filters, onze nummer 1 keuze bij Green Jump, zijn zinkoxide en titaniumdioxide. Beiden beschermen tegen zowel UVA als UVB-straling, maar zinkoxide geeft wel een nét iets betere bescherming tegen UVA. Minerale filters leggen een laagje op de huid en houden daarmee de zon tegen. Dat is ook meteen één van de grote voordelen, de zonnebrand blijft OP de huid liggen. Nadeel van deze minerale filters kan zijn dat ze een wit waasje achterlaten. Jaren geleden was dit echt een flinke witte waas, maar zonnebrandmerken worden steeds beter in oplossingen hiervoor bedenken. Voor kinderen met een heel gevoelige huid zijn er nog wel bepaalde sensitive zonnebrandcrèmes beschikbaar die wel een witte waas achterlaten maar juist daarom vaak wel verdragen worden. 

Eén van de oplossingen tegen de witte waas is nanodeeltjes: nano-zinkoxide of nano-titaniumdioxide. Onze voorkeur heeft dit niet en daarom kiezen wij altijd voor zonnebrandcrèmes zonder nanodeeltjes.

Het grote voordeel van chemische filters is dat ze geen wit laagje achterlaten, maar eventuele schadelijke effecten van deze filters zijn ook niet altijd duidelijk. Er zijn op dit moment in Europa zo’n 30 chemische filters toegestaan waar producenten uit kunnen kiezen. Het ene filter biedt net iets meer bescherming, een ander juist meer of minder kans op allergische reacties. Sommige filters moeten gecombineerd worden met andere filters om zowel UVA als UVB-bescherming te kunnen bieden. En er zijn filters die vermoedelijk hormoonverstorend werken, zoals oxybenzone (benzophenone-3), enzacamene (4-MBC) en octocrylene. Online zijn meerdere overzichten te vinden met uitleg en ratings van verschillende chemische filters (oa. 1, 2). Als we deze lijsten met elkaar vergelijken blijken vooral Tinosorb S en A2B, Uvinul A Plus en Ensulizole stabiele filters te zijn met geen of vrijwel geen schadelijke effecten voor zowel mens als milieu.

Wij blijven een sterke voorkeur houden voor zonnebrandcrèmes met minerale filters mét een natuurcosmetica keurmerk zodat ook alle andere ingrediënten zo veilig mogelijk zijn.

Wat we (eigenlijk nog niet) weten over zonnebrand

Zonnebrand is een veelbesproken product en wereldwijd is er veel aandacht voor de werking – en mogelijke bijwerkingen – van de verschillende soorten UV-filters. Zo concludeerde de FDA in 2019 dat meer onderzoek nodig is naar mogelijke bijwerkingen van chemische filters als oxybenzone, homosalate en octisalate. Omdat reacties hierop achterbleven riep de instantie in september 2021 zonnebrandproducenten nogmaals op tot meer duidelijkheid. De FDA maakt zich vooral zorgen over opname van deze filters via de huid, aanwezigheid in het bloed en daaruit voortkomende mogelijke gezondheidsrisico’s. En medio 2021 adviseerde het Europese adviesorgaan Scientific Centre on Consumer Safety (SCCS) om de toegestane percentages van oxybenzone en homosalate als UV-filter in zonnebrandproducten te gaan verlagen. Dit in verband met de potentiele hormoonverstorende eigenschappen van deze stoffen. Dit advies is op moment van schrijven nog niet verwerkt door de Europese Commissie.

Ook over het gebruik van nanodeeltjes is veel te doen, zoals we eerder al schreven. De gedachte iets te smeren dat wellicht je huid kan binnendringen staat veel mensen tegen. In 2017 meldt het RIVM dat, op basis van verschillende onderzoeken, het gebruik van nano-zinkoxide en nano-titaniumdioxide vooralsnog veilig lijkt te zijn. En een van de eerste onderzoeken met menselijke vrijwilligers in 2019 laat zien dat nano-zinkoxide niet lijkt door te dringen in de huid. Wel is het inmiddels verboden om nano-titaniumdioxide in sprays te gebruiken, aangezien dit voor schade in de longen kan zorgen. De stof is mogelijk kankerverwekkend bij inademing. Het SCCS adviseert overigens geen enkel cosmetisch product met nanodeeltjes te gebruiken als het product een poeder of spray is.

Zowel chemische als minerale filters hebben dus hun voor- en nadelen. En niet alleen voor ons, maar ook voor het milieu. Uit verschillende studies blijkt namelijk dat sommige chemische filters zouden kunnen bijdragen aan verbleking van het koraal. Onder andere Palau en Hawaii hebben daarom uit voorzorgsprincipe, in 2020 en 2021, chemische filters als oxybenzone en octocrylene in de ban gedaan. Het verkopen, importeren, invoeren óf gebruiken van zonnebrand met deze filters is op deze idyllische plekken inmiddels niet meer toegestaan. En hoewel minerale filters op dit gebied echt beter uit de bus komen, toont onderzoek aan dat ook zinkoxide effect kan hebben op het milieu.

Een lastig vraagstuk dus: zonbescherming ís een must, maar de ideale zonnebrand? Die bestaat eenvoudigweg nog niet. Dat is iets wat we zeker weten. Zoals het RIVM aangeeft: zonnebrand moet hoe dan ook veiliger worden (voor ons en onze omgeving) en standaardisatie daarbij is nodig.

De kracht van de natuur; de toekomst?

Gelukkig lopen er heel wat knappe koppen rond die met dat vraagstuk aan de slag zijn. Want alternatieve UV-filters, die veilig zijn voor zowel ons als het milieu én produceerbaar zijn op grote schaal, zou een geweldige oplossing zijn.

Amerikaanse onderzoekers lieten in 2017 weten onderzoek te doen naar de productie van een kunstmatige nano-vorm van melanine, met dezelfde eigenschappen als natuurlijk melanine. Dit pigment in de huid zorgt er namelijk voor dat we bruin worden én geeft natuurlijke bescherming tegen UV-straling. Hoewel de kunstmatige vorm van melanine zich in ieder geval hetzelfde lijkt te gedragen, moet de toepasbaarheid als UV-filter verder onderzocht worden.

Ook is er afgelopen jaren onderzoek gedaan naar shinorine. Dit mycosporine-achtig aminozuur biedt namelijk natuurlijke bescherming tegen UV-straling, maar is lastig op grote schaal uit de natuur te halen. Onderzoek uit 2018 en 2021 laat zien dat er zeker kansen liggen voor een efficiënte alternatieve productie van deze stof met behulp van bacteriën. En in 2019 berichtte het Debye instituut van de Universiteit Utrecht over de mogelijkheid UV absorberende plantenextracten als UV-filter te gebruiken. Hoopvolle berichten!

Tot die tijd veilige zonnebrand kiezen

Als je je er wat meer in verdiept kan het overwhelming voelen om een zonnebrand te kiezen. De zon dan maar volledig proberen te vermijden is – natuurlijk – niet mogelijk en ook zeker niet aan te raden. Maar! Staar je niet blind op alle tegenstrijdige informatie over zonnebrand. Want waar de kennis over de huidige UV-filters nog vaak in de kinderschoenen lijkt te staan is de schadelijkheid van zonnestraling namelijk al lang en breed aangetoond. Zoals vele deskundigen zeggen: de voordelen van zonnebrand wegen ruimschoots op tegen eventuele risico’s. Zorg dus voor een goede zonbescherming en laat zo veilig mogelijke zonnebrand daar onderdeel van zijn.

Onze boodschap? Trek je mooiste hoed uit de kast, zet die vrolijke parasol op, trek de kinderen UV-beschermende kleding aan en smeer! En geniet van die prachtige zon met mate.

Extra tips voor het gebruik van zonnebrand

– Kies een zonnebrand bij jouw of je gezin past. Let bijvoorbeeld op smeerbaarheid, geur, structuur en waterbestendigheid. In Europa hebben we, zeker vergeleken met Amerika, veel keuze in zonnebrandproducten met veilige filters. Onze favorieten zijn zonnebrandproducten met een natuurcosmetica keurmerk, zoals de makkelijk smerende stick van Attitude voor je gezicht of de Zonnelotion van Weleda of die van Lavera voor de kinderen met gevoeligere huid.

– Netjes en consequent smeren betekent niet automatisch langer in de zon blijven zitten (hoewel dat verleidelijk is, dat snappen we). Het is net als gloeilampen vervangen door Ledlampen; als je de lampen vervolgens uren langer aan laat staan, verbruik je alsnog evenveel of misschien wel meer energie.

– Omdat minerale filters voornamelijk op de huid blijven liggen kun je na het smeren hiermee direct de zon in. Chemische filters hebben ongeveer 20 minuten nodig om in te trekken, voordat je de zon in gaat.

– Gebruik je een spray, vermijd dan inademing door bijvoorbeeld eerst in je hand te sprayen en dan te smeren.

– Smeer je altijd opnieuw in na zwemmen of afdrogen, ook al is de formule waterproof.

– Een verbrande huid herken je aan roodheid van de huid. Is dat onverhoopt toch gebeurd? Verzorg je huid dan goed met een fijne aftersun, zoals de kalmerende Calendula gel van Attitude

– Op de site van de KWF vind je een uitgebreid overzicht met Feiten en Fabels over Zonnen, als je meer over dit onderwerp wilt weten, en fijne tips over het insmeren van kinderen.

Het bericht Genieten van de zon zonder schadelijke stoffen in zonnebrandcrème, kan dat? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Er zijn twee groepen zonnebrand, chemische UV-filters en minerale zonnebrand. Minerale zonnebrand zonder nanodeeltjes dringt niet door de huid en is veilig. Zonnebrand met chemische zonnefilters wordt het meest gebruikt. Of deze filters helemaal veilig zijn is nog maar de vraag. Er bestaat helaas nog veel onduidelijkheid.

Wat zijn chemische UV-filters en zijn ze veilig?

Chemische UV-filters bestaan uit actieve chemische moleculen die UV-straling absorberen. Veel van deze UV-filters zijn al tientallen jaren geleden goedgekeurd en zijn nog steeds toegestaan. Van veel chemische zonnefilters is het vreemd genoeg niet goed bekend of en in welke mate ze de huid binnendringen en welk effect ze vervolgens in het lichaam hebben. Door het stijgende gebruik is de FDA zich zorgen gaan maken over de blootstelling en dringt aan bij de fabrikanten op verder onderzoek naar de blootstelling en gezondheidsrisico’s.

Het is essentieel om te weten of en hoe chemische stoffen die wereldwijd zoveel en vaak gebruikt worden het lichaam binnenkomen en of ze daar wellicht een hormoonverstorend, kankerverwekkend, voortplantings of ander schadelijk effect geven.

Onderzoek naar opname chemische UV-filters door de huid

Gelukkig lijkt er nu voortgang te zitten. In 2008 werd een onderzoek gedaan, waarbij het UV-filter oxybenzone gevonden werd in de urine van bijna iedereen uit een grote groep mensen in Amerika. Een teken dat een groot deel van de bevolking werd blootgesteld aan oxybenzone. Op 6 mei 2019 verscheen een belangrijk Amerikaans onderzoek in het wetenschappelijk tijdschrift JAMA waaruit blijkt dat bij mensen chemische zonnefilters via de huid snel en in hoge concentraties in de bloedbaan terechtkomen en daar langdurig aanwezig blijven. De onderzoekers hebben gekeken naar 4 belangrijke UV-filters in 4 verschillende soorten zonnebrand (spray, lotion en creme) bij 24 proefpersonen. Deze 4 UV-filters zijn: avobenzone, oxybenzone, octocrylene (octocryleen) en ecamsule. Deze filters worden in Amerika veelvuldig gebruikt en zijn ook in Europa toegestaan. Over bepaalde filters is inmiddels al wel discussie, waardoor vooral in Europa bijvoorbeeld oxybenzone waarschijnlijk al minder toegepast wordt en er gekozen wordt voor alternatieve chemische UV-filters

Uit het onderzoek bleek dat bij dagelijks “strand” gebruik (4 dagen, 4 x per dag, 75% van het lichaam) alle UV-filters al na enkele uren in hoge concentraties in het bloed aanwezig zijn. 3 van de 4 filters werden zelfs 3 dagen na het stoppen met smeren nog in hoge concentraties gemeten. Opvallend is ook de 50-100 keer hogere concentratie oxybenzone al na 1 dag vergeleken met de andere 3 UV-filters. De conclusie van dit onderzoek: Alle 4 chemische zonnefilters worden opgenomen door de huid en de concentraties in het bloed overstijgen ruimschoots de door de FDA vastgestelde maximale grens waardoor er nu meer onderzoek moet worden gedaan naar het effect van deze stoffen in het lichaam.

Schadelijke zonnefilters in het lichaam?

Het bewijs dat deze UV-filters in grote hoeveelheden in het bloed terecht komen betekent nog niet direct dat ze schadelijk zijn, maar dit is natuurlijk zeker niet uit te sluiten. Kijken naar de effecten in het lichaam is een volgende belangrijke stap waar naar aanleiding van dit onderzoek ook de Amerikaanse FDA op aandringt, ook bij fabrikanten. Omdat bij kinderen de blootstelling waarschijnlijk nog groter zal zijn dan bij de volwassenen omdat hun lichaamsoppervlak groter is ten opzichte van hun gewicht en kinderen doorgaans nog meer worden ingesmeerd dan volwassenen, is het zeer belangrijk dat dit ook wordt bekeken in toekomstig onderzoek. Totdat er meer duidelijkheid is over deze stoffen is het goed je als consument te realiseren wat chemische UV-filters zijn, dat ze de bloedbaan bereiken en dat er op dit moment nog veel onduidelijkheid is welk effect ze in het lichaam hebben.

Zelf veilige zonnebrand kiezen

Het blijft belangrijk jezelf te beschermen tegen de zon. Zoek zoveel mogelijk de schaduw op en/of scherm de huid af met kleding, hoed of pet. Houd baby’s en (jonge) kinderen zoveel mogelijk uit direct zonlicht en vermijd de zon tussen 12 en 15 uur.

Wil je daarnaast de huid beschermen met een zonnebrand, dan heb je de keus uit twee varianten:

Als je zeker wilt weten dat een zonnebrand je huid niet binnendringt en vrij is van chemische UV-filters kun je kiezen voor minerale zonnebrand zonder nanodeeltjes. Dit bevat titaniumdioxide en/of zinkoxide in deeltjes die zo groot zijn dat ze de huid niet binnendringen (nano-vrij). Het vormt een laagje op je huid wat UV-straling weerkaatst en zo de huid beschermt tegen verbranding. Minerale zonnebrand is vrij van chemische zonnefilters en kan, afhankelijk van de factor, samenstelling en je huidtype een iets witte waas op de huid geven. Dit is nodig voor de werking, dit laagje mineralen weerkaatst de UV-stralen.

Kies je toch voor een zonnebrand met UV-filters, dan kun je de ingrediënten vergelijken met deze lijst met in de EU toegestane zonnefilters. Zo kun je in ieder geval de niet toegestane filters vermijden als je bijvoorbeeld buiten de EU zonnebrand koopt en natuurlijk raden we je aan de vier bovengenoemde filters te vermijden. Helaas is het zo dat alle 4 UV-filters die in bovenstaand onderzoek getest zijn, op de toegestane lijst staan. Deze lijst geeft dus geen duidelijkheid over de opname door de huid en eventuele gezondheidseffecten.

Het bericht Chemische zonnebrand: UV-filters via de huid in de bloedbaan verscheen eerst op Green Jump's blog.

Zonnebrandcrème en aluminium hydroxide of alumina

Zonnebrandcrème blijft een lastig product. Het is namelijk nooit 100% goed eigenlijk, alleen verbranden is erger. Jezelf of een kind bedekken en volledig uit de zon houden, werkt in de praktijk niet altijd. Zonnebrand die in je huid trekt, met chemische filter is niet gezond en zonnebrand die op je huid blijft liggen is veilig maar bevat toch een aantal chemische stoffen (wel veilig) om werkzaam te zijn.

Aluminiumhydroxide en alumina zijn formule stabilatoren die nodig zijn in minerale zonnebrand. Deze zitten, net als titaandioxide en zink oxide, stevig gebonden in de deeltjes. Deze zonnebrand blijft op de huid liggen en doet daar op de huid zijn werk, het zonlicht weerkaatsen. Daarnaast kun je letten op de afwezigheid van nanodeeltjes. Deeltjes groter dan 100 nm kunnen niet door de bovenste huidlaag heen. Let er wel op dat de huid onbeschadigd is, bij bijvoorbeeld eczeem open plekken vermijden.

Aluminium hydroxide en alumina bij Skin Deep

EWG is een onafhankelijke organisatie die de schadelijkheid van allerlei ingrediënten toelicht. Zij geven aluminium hydroxide en alumina een zeer lage (veilige) score. Hieronder nog wat extra uitleg en zie ook even Skindeep van EWG (onafhankelijke organisatie die ingredienten checkt):

Het bericht Aluminium in zonnebrand verscheen eerst op Green Jump's blog.

Zonnebrandcrème op chemische of minerale basis

Zonnebrand kun je op hoofdlijnen indelen in zonnebrandcrèmes op minerale basis of op chemische basis. Zonnebrand op chemische basis bevat een zonnefilter die wordt opgenomen door de huid. Deze zonnefilter vult zich met UVA en UVB straling en raakt op een bepaald moment vol, dan moet je opnieuw smeren. Er zijn inmiddels veilige, stabiele, chemische zonnebrandfilters op de markt zoals Tinosorb S, Tinosorb M, Mexoryl XL en Mexoryl SX (laatste twee van L’Oreal). Het vervelende is dat deze vaak worden gecombineerde met ingrediënten die minder prettig zijn voor je huid zoals parfum op chemische basis, teveel alcohol en conserveringsmiddelen.

Zonnebrandcrème op minerale basis werkt met de zonnefilters titanium dioxide en zink oxide en legt een laagje op de huid dat het zonlicht weerkaatst. Zolang je het er niet afveegt, hoef je op zich niet opnieuw te smeren, maar natuurlijk is het belangrijk om zelf goed in de gaten te houden dat je huid of die van je kind goed beschermd is. Dus na zwemmen, afdrogen, rollen in het gras en zand, wrijving met kleding of met de eigen huid, is opnieuw smeren aan te raden. Smeer de crème ook alleen op intacte huid, dus niet op wondjes.

Nanodeeltjes zonnebrandcrème en witte waas

Zonnebrand met titanium dioxide en zink oxide laten een wittige waas achter op je huid en zijn daarom onder volwassenen minder populair. Voor kinderen is het een ideaal product.

Om de witte waas te verminderen, zijn merken gaan werken met nanodeeltjes titanium dioxide en zink oxide. Nano particles kunnen gebruikt worden in minerale zonnebrand (en in heel veel andere producten).  Nanodeeltjes zijn deeltjes kleiner dan 100 nanometer. 1 nanometer (1nm) is 1 miljardste meter.

Om de witte waas bij zonnebrand te vermijden, kunnen er nanodeeltjes gebruikt worden die bestaan uit titanium dioxide of zinkoxide met een coating daar omheen. Er bestaat twijfel over de veiligheid van nanodeeltjes in het algemeen (niet alleen in zonnebrandcrème) omdat hoe kleiner de deeltjes zijn des te groter het risico is dat de deeltjes worden opgenomen in je lichaam.

Bij zonnebrandcrème wordt aangegeven dat het beter is om wel te smeren, ook al is dat met nanodeeltjes, dan om niet te smeren. De nanodeeltjes komen niet verder dan de opperhuid en die schilfer je er langzaam weer af.

Uit onderzoek komt naar voren: ‘Despite this rather sober view, the public health benefits of sunscreens containing nano TiO(2) and/or ZnO outweigh human safety concerns for these UV filters’ oftewel de gezondheidsvoordelen van zonnebrand met titanium dioxide en zink oxide zijn groter dan de zorg die er is over deze UV-filters (met nanodeeltjes).

Ook de certificerende natuurcosmetica instantie Ecocert heeft een uitzondering gemaakt voor nanodeeltjes titanium dioxide en zink oxide in zonnebrandcrème. Deze zijn toegestaan, terwijl dit in andere cosmeticaproducten niet is toegestaan bij Ecocert, zie pagina 38 van de Ecocert-Standard. Hier staat dat chemische zonnebrandfilters niet voldoen aan de eisen die Ecocert stelt en dat minerale UV filters ook in nanovorm zijn toegestaan.

Nanodeeltjes definitie wijziging 2014

Deze aanpassing bij Ecocert volgt op een wijziging van de definitie van nanodeeltjes. In 2014 is de regelgeving omtrent nanodeeltjes veranderd. Tot die datum werd gekeken naar de totale omvang van het gecoate deeltje titanium dioxide of zink oxide en als dit gecoate deeltje groter was dan 100nm, dan werd het geen nanodeeltje genoemd. Nu wordt gekeken naar het interne element van het gecoate deeltje en dat betekent dat zonnebrandcrèmes die voor de definitiewijziging vrij waren van nanodeeltjes nu wel nanodeeltjes bevatten terwijl de inhoud niet veranderd is.

Nano ja of nee

Het gebruik van nanotechnologie in elke andere vorm dan in zonnebrandcrème is ook zeker niet iets waar wij achter staan. In zonnebrandcrème echter kan het een functie hebben. Het maakt het product beter te gebruiken en voor de mensen die geen enorm witte waas willen en daarmee geeft het de mogelijkheid om te kiezen voor minerale zonnebrand, in ieder geval beter dan de gemiddelde chemische zonnebrand die je koopt bij de drogist.

Er van uitgaande dat je niet wilt verbranden omdat dit schadelijk is, zoekt men naar oplossingen die én zo onschadelijk mogelijk zijn voor de gezondheid én goed beschermen én prettig zijn in gebruik. Als een zonnebrand niet prettig is in gebruik door de structuur of doordat mensen niet blij zijn met de enorme witte waas, loop je het risico dat mensen niet smeren en verbranden.

Niet iedereen wil een wittige waas, niet iedereen vindt het prettig om een iets stuggere structuur qua smeren te hebben. Dat kan vanuit esthetische redenen zijn of vanwege gevoelige huid of gewoon vanwege gemak. Die tussenweg is er gelukkig ook want anders zouden die mensen chemische zonnebrand blijven smeren en dat is meestal nog een stapje minder goed. Voor diegenen zijn zonnebrandcrèmes met nanodeeltjes een oplossing.

Nog een aanvullende opmerking over zonnebrand sprays: het is absoluut aan te raden om te sprayen in de hand en niet rechtstreeks op het lichaam, omdat je geen deeltjes titanium dioxide of zinkoxide wilt inademen, dit is ongezond, met name slecht voor de longen. Als ik spray gebruik, maak ik een kommetje met mijn hand om de spray heen. Ook hier is er weer de afweging die mensen maken tussen gebruiksgemak en gezondheid. Die afweging is voor iedereen anders. Er zijn ook zonnebrandcrèmes in tubes en pompjes bij ons verkrijgbaar, een spray is niet de enige optie.

Gecertificeerde merken zonnebrandcrème

Er zijn veel merken zonnebrandcrème verkrijgbaar. Wij kiezen bewust voor merken die gecertificeerd zijn door een externe instantie zodat we weten dat de ingrediënten kloppen. Natuurlijk zijn er kleine merken die misschien helemaal prima zijn, maar de certificering niet kunnen betalen, alleen wij kiezen daar niet voor. Voor ons het een extra check dat er een externe instantie naar kijkt en we vinden het fijn dat we niet alleen de producent zelf hoeven te geloven.

Dit jaar hebben we gekozen voor de zonnebrand producten van Biosolis, Lovea en Lavera. Bij ieder product staat vermeld of er nanodeeltjes in zitten of niet. Lovea factor 30 en 50 zijn vrij van nanodeeltjes. Ook Lavera is vrij van nanodeeltjes, maar is een stuk witter dan Lovea. Lavera is wel de meest geschikte voor een zeer gevoelige huid. Biosolis bevat ook geen nanodeeltjes.

Het bericht Zonnebrandcrème op minerale of chemische basis en nanodeeltjes in zonnebrand verscheen eerst op Green Jump's blog.

Natuurlijke basis en goede bescherming tegen de zon

  Zonnebrandcrème zou moeten voldoen aan de volgende eisen:

• De zonnebrandcrème blokkeert alle UV-A en UV-B straling;
• De zonnebrandcrème bevat werkzame stoffen die in de zon hun werking behouden;
• De zonnebrandcrème bevat geen schadelijke, chemische stoffen.

Helaas bestaat er geen zonnebrandcrème die aan al deze eisen voldoet, terwijl ze toch zo simpel lijken……

De huid van je kind is erg gevoelig voor zowel zon als het effect van chemische stoffen.

Kies daarom voor je kind in ieder geval een zonnebrand die én goed beschermt tegen de zon én geen chemische stoffen bevat, bijvoorbeeld met een Natrue of Ecocert keurmerk. En natuurlijk is een zand- en waterbestendige zonnebrand een goede keuze.

Zonnebrandcrème op basis van mineralen

Wij adviseren minerale zonnebrand. Deze zonnebrandcrème moet ‘zink oxide’ en / of ‘titanium dioxide’ bevatten. Zonnebrandcrème op basis van deze ingrediënten wordt ‘op mineralen gebaseerde zonnebrandbescherming’ genoemd. UV-stralen worden gereflecteerd en verspreid.

Minerale zonnebrandbescherming werkt onmiddellijk na het opbrengen. Omdat de UV-stralen gereflecteerd worden, behoudt de crème zijn werking.

Zink oxide en titanium dioxide

De Environmental Working Group, een Amerikaanse non-profit organisatie, heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar zinc oxide en titanium dioxide in zonnebrandcrème.

Zink oxide en titanium dioxide kunnen mogelijk risicovol zijn in de vorm van nanodeeltjes. Nanodeeltjes hebben als groot voordeel dat ze de werking van zonnebrandcrème verbeteren. Een mogelijk nadeel is dat als de nanodeeltjes niet gecoat worden (wat bij zonnebrandcrème wel hoort te gebeuren) en ze komen in de bloedbaan terecht (wat zeer lastig is) dat er dan mogelijk gezondheidsrisico ontstaat.

In 2012 schreef EWG dat consumenten die zonnebrandcrème zonder zink oxide of titanium dioxide gebruikten 20% meer bloot stonden aan UV-A straling. En de zonnebrandcrèmes zonder deze ingrediënten bevatten onder andere vier maal zoveel schadelijke, synthetische stoffen (kankerverwekkend, negatieve invloed op vruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen).(Bron EWG Sunscreen Guide 2012)

Zink oxide en titanium dioxide beschermen goed tegen UV-A en UV-B straling en de huidige studies tonen aan dat een gezonde huid deze stoffen via zonnebrandcrème niet of bijna niet doorlaat.

Zonnebrandcrème op basis van synthetische stoffen

In tegenstelling tot minerale zonnebrandbescherming, werkt synthetische zonnebrandbescherming pas na circa 30 minuten. Chemische of synthetische zonnebrandbescherming absorbeert en versnippert de UV-stralen. Wanneer de moleculen van de zonnebrandcrème “verzadigd” zijn, vallen ze uiteen. Daarom is het beslist noodzakelijk om synthetische zonnebrandbescherming opnieuw aan te brengen.

Daarnaast bevatten de meeste synthetische zonnebrandcrèmes ook schadelijke stoffen die je liever niet op de huid van je kind wilt smeren.

Hoeveel zonnebrandcrème en hoe vaak smeren?

Minerale zonnebrand legt een beschermende laag op je huid die onmiddellijk werkt en die er niet vanaf gaat als je het er niet afwrijft. Synthetische zonnebrand werkt na 30 minuten en de moleculen die gebruikt worden om je te beschermen, raken op een bepaald moment verzadigd met straling en dan moet je dus ongeveer elke 2 uur opnieuw smeren.

Kortom: minerale zonnebrandbescherming zou je minder vaak hoeven te smeren dan synthetische.

Mijn eigen ervaring met de op mineralen gebaseerde zonnebrandcrème die ik gebruik voor mijn dochtertje is dat ik haar inderdaad maar één keer hoef in te smeren. Aan de andere kant denk ik vaak: baat het niet, dan schaadt het ook niet, ik smeer nog wel een keer.

De hoeveelheid zonnebrand gaat vaak mis, er wordt vaak te weinig gebruikt. De aanbevolen hoeveelheid is 2 mg per vierkante centimeter oftewel ongeveer 6 volle theelepels voor een volwassene. Smeer je kind dus lekker in met een ruime hoeveelheid zonnebrand.

Baby tot 6 maanden niet in de zon

Een baby maakt tot 6 maanden geen melanine aan en is daarom extra gevoelig voor de zon. Melanine fungeert als bescherming voor het DNA tegen UV-straling .

Hou je baby daarom ook volledig uit de zon, trek je baby een fijngeweven, loszittend truitje aan met lange mouwen en zet een zonnehoedje met UV-factor op.

De huid van je baby absorbeert nog makkelijker ingrediënten dan de huid van een ouder kind en daarom heeft het de voorkeur om geen zonnebrand te gebruiken en gewoon te zorgen dat je baby niet in de zon komt. Als dit niet te vermijden is, kies dan in ieder geval voor zonnebrand op natuurlijke basis zodat er geen chemische stoffen door het huidje van je baby binnenkomen.

De beschermingsfactor

De huid van je kindje moet beschermd worden tegen zowel UV-A als UV-B stralen. Tot 2009 was het zo dat de beschermingsfactor alleen maar iets zei over de bescherming tegen UV-B stralen. De nieuwe regelgeving is strenger.

De mate van bescherming tegen UV-B straling mag nu alleen vermeld worden als die in een verhouding van 3:1 staat tot de bescherming tegen UV-A straling.

Zonnebescherming bij Green Jump

In de webwinkel van Green Jump hebben we voor de volgende “in de zon-producten” gekozen. Zonnehoedjes van biologisch katoen met en zonder UV factor 80 bescherming voor op het hoofdje van je kind. Zonnebrandcrème op basis van mineralen en after sun om je kind in te smeren.

Het bericht Welke zonnebrandcrème voor baby en kind? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Natuurlijk schrik je daar als consument van, het is ook nooit goed! Kies je voor minerale zonnebrandcrème om allerlei negatieve effecten van chemische zonnebrandcrème te vermijden en dan komt er in het nieuws dat één van de minerale bestanddelen van zonnebrandcrème, namelijk zink oxide, het risico op huidkanker verhoogt.

Onderzoek naar zink oxide in vroeg stadium

Wat verder zoekend naar informatie over het onderzoek, kom je terecht op een uitgebreider artikel over het onderzoek naar zink oxide waaruit duidelijk blijkt dat het onderzoek zich nog in een vroeg stadium bevindt, dat er getest is met longcellen en niet met huidcellen en dat die cellen in een laboratorium zijn blootgesteld aan een oplossing met nanodeeltjes zink oxide (percentage onbekend) en blootgesteld zijn aan UV licht.

Er staat over het onderzoek: ‘ Early research from Missouri University suggests that zinc oxide, when exposed to sunlight, undergoes a chemical reaction that may release unstable molecules known as free radicals.’ Dat leest toch net even anders dan de titel van het artikeltje in de Nederlandse krant, vindt ook een Canadese blogger die een kritische noot schrijft over het artikel.

Zonnebrandcrème blijven smeren

De onderzoekers geven zelf ook duidelijk aan dat dit niet betekent dat je moet stoppen met het smeren van zonnebrandcrème omdat verbranden nog veel schadelijker is. Het Britse Cancer Research centrum geeft ook aan dat de studie geen zekerheden biedt maar dat het wel zeker is dat het risico op huidkanker sterk verhoogd wordt door verbranden. Concreet gezegd: pijnlijke verbranding om de twee jaar, verdrievoudigt de kans op kwaadaardig melanoom, de meest gevaarlijke soort huidkanker.

Blijven smeren is dus zeker het devies. En natuurlijk is blijven onderzoeken en wat ons betreft het goed in de gaten houden van de onderzoeken ook heel belangrijk. Tot nu zeggen wij samen met onder meer de Environmental Working Group dat juist zink oxide en titanium dioxide goed beschermen tegen de zon en dat zelfs de voordelen van nanodeeltjes daarbij opwegen tegen de mogelijke nadelen. Verbranden is echt heel schadelijk.

Meer info over vrijkomen vrije radicalen

Tegelijkertijd heeft de Environmental Working Group ook een stuk geschreven in hun Sunscreen Guide 2011 over vrijkomen van vrije radicalen bij ingrediënten van zonnebrandcrème (niet alleen bij zink oxide). Hierin wordt ook geschreven dat de zink oxide en titanium dioxide deeltjes gecoat kunnen worden, zoals de fabrikanten van onze zonnebrandcrèmes ook doen, waardoor dit risico daalt. Verder is het van belang om voldoende zonnebrandcrème te gebruiken zodat er een balans ontstaat waarbij de bescherming tegen de zon opweegt tegen het vrijkomen van de vrije radicalen.

Zonnebrandcrèmes zonder zink oxide

Wil je toch graag een zonnebrandcrème zonder zink oxide dan kun je kiezen voor een zonnebrandcrème met titanium dioxide zoals bijvoorbeeld de factor 30 zonnebrandcrème van Lovea .

Het bericht Zonnebrandcreme met zink oxide verhoogt risico op huidkanker? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Ons dochtertje met lichte huid (zie rechts), is echt nog nooit verbrand terwijl we dus meestal maar 1 x per dag insmeren. Ook om ons heen horen we steeds dezelfde verhalen. Tegelijkertijd zie je de zonnebrandcrème wel als witte waas na het insmeren en ieder jaar gaan we daarom toch op zoek naar alternatieven.  Feit is echter wel dat deze Lavera crème echt ‘doet-wat-ie-moet-doen’ en dat is beschermen tegen de zon.

In dit blog een toelichting op de zonnebrandcrème van Lavera en onze ervaringen ermee gewoon als extra informatie omdat het ‘1 x insmeren’ en ‘werkt meteen’ vaak toch vragen oproept.

Je kunt als basisinformatie ook ons uitgebreide blog over zonnebrandcrème lezen als je nog meer informatie wilt en over nanodeeltjes als je daar meer over wilt weten.

Zonnebrandcrème werkt meteen

Deze zonnebrand werkt met minerale zonnebescherming. Minerale zonnebrandbescherming werkt onmiddellijk na het opbrengen omdat het gewoon een laagje op de huid legt. Uit onderzoek blijkt dat minerale zonnebrand een betere bescherming biedt tegen UVA straling en dat gebruikers van chemische/synthetische zonnebrandcrème 4 x zoveel bloot staan aan ingrediënten met een hoog risico.

In tegenstelling tot minerale zonnebrandbescherming zoals deze van Lavera, werkt synthetische zonnebrandbescherming pas na circa 30 minuten. Daarna absorberen de moleculen de UV-stralen. Wanneer de moleculen “verzadigd” zijn, vallen ze uiteen. Daarom is het beslist noodzakelijk om synthetische zonnebrandbescherming opnieuw aan te brengen.

Zonnebrandcrème één keer insmeren

Op de website van Lavera staat aangegeven dat je deze zonnebrandcrème maar één keer hoeft op te brengen. Op het flesje staat dat je meerdere keren moet smeren. Hoe zit dit?

Op de site staat letterlijk: “Het is niet nodig om de zonnebrandcrème opnieuw aan te brengen, behalve bij fysieke invloeden zoals bij het afdrogen van je huid met een handdoek”.

Minerale zonnebrandcrème legt een laagje op de huid en reflecteert de zon. De UV straling trekt niet in de zonnebrandcrème (zoals bij chemische) en de cellen van de zonnebrandcrème worden dan ook niet ‘vol’ zoals dit wel het geval is bij chemische zonnebrandcrème die je daarom ook steeds opnieuw moet smeren.

Zolang de minerale zonnebrandcrème er nog op zit, beschermt deze gewoon. Wat kan er in de praktijk gebeuren, zeker bij kinderen: de crème kan eraf geveegd worden, bijvoorbeeld door te spelen in het gras, in het zand of door te zwemmen en dan bij het afdrogen de crème eraf te vegen, zwembandjes aan en uit enzovoort. Dan is het nuttig om opnieuw te smeren want dan heb je het er gewoon vanaf geveegd. Daarom staat er op het flesje dat herhaald smeren aanbevolen wordt.

In de praktijk is onze ervaring dat het zeer goed blijft zitten, wij smeren eigenlijk alleen na het zwemmen opnieuw in en dan niet zozeer ivm het water, maar ivm het afdrogen.

Waarom een zonnebrandcrème met ‘slechts’ factor 20 en 30?

Deze zonnebrandcrème had tot begin 2009 een hogere factor. Hoe kan dat? De samenstelling is alleen maar verbeterd. Het was de eerste zonnebrand zonder synthetische ingrediënten die beantwoordde aan de aangescherpte wereldwijd erkende Colipa richtlijnen van begin 2009.

De huid van je kindje moet beschermd worden tegen zowel UV-A als UV-B stralen. Tot 2009 was het zo dat de beschermingsfactor alleen maar iets zei over de bescherming tegen UV-B stralen. De nieuwe regelgeving is strenger.

De mate van bescherming tegen UV-B straling mag alleen vermeld worden als die in een verhouding van 3:1 staat tot de bescherming tegen UV-A straling. Voor de nieuwe richtlijn had deze zonnebrandcrème van Lavera factor 40 maar dat gold alleen voor UV-B. Vanaf 2009 mag dat in Europa niet meer. Vandaar nu factor 20 en 30.

De factor staat, zoals je waarschijnlijk weet, voor hoe lang je in de zon kunt blijven. Als je normaal na 5 minuten verbrandt, dan kun je met factor 20 dus 20 x 5 minuten = 100 minuten in de zon blijven. Onze ervaring is echter dat wij met de Lavera zonnebrandcrème niet verbranden, ook niet als we langer dan die periode in de zon zitten, ook onze dochter verbrandt nooit (met factor 20). Wat hier de precieze reden van is, weten wij ook niet, dit is puur praktijkervaring.

Het bericht Zonnebrandcrème van Lavera verscheen eerst op Green Jump's blog.

Zonnebrandcrème is per definitie niet het meest geweldige product voor je lichaam, maar de schade die de zon aanbrengt wanneer je verbrandt is vele malen erger. Zonnebrandcreme is daarom heel erg belangrijk. De gevaren van UV straling zijn dermate groot dat behalve volledig uit de zon blijven zonnebrandcrème eigenlijk de enige remedie is.

Zonnebrandcrème op minerale of chemische basis

Zoals ik in een eerder blog al schreef is zonnebrandcrème op minerale basis gezonder dan zonnebrandcrème op chemische basis.

Kort samengevat: volgens de onafhankelijke Amerikaans Environmental Working Group bevat chemische zonnebrandcrème vier keer zoveel gevaarlijke ingrediënten waarvan bekend is of waarvan een sterke verdenking bestaat dat ze kanker of geboorteafwijkingen veroorzaken, invloed hebben op onze voortplanting en schade veroorzaken aan de zich ontwikkelende hersenen van kinderen. Daarnaast blijkt dat mensen die chemische zonnebrandcrème gebruiken 20% meer blootgesteld worden aan UV-A straling dan mensen die zonnebrandcreme met titanium- en zinkoxide gebruiken. (Bron: Suncreen Guide EWG 2010).

Kortom: in chemische zonnebrandcrème zit meer troep en minder bescherming.

Nanodeeltjes in zonnebrandcrème veilig of gevaarlijk?

Een zeer kritische Amerikaanse organisatie (Environmental Working Group) maakt zich reeds  jaren druk over nanodeeltjes. Toch hebben zij in hun laatste jaarlijkse verslagen, na 400 onderzoeken bestudeerd te hebben, geconstateerd dat veel minerale zonnebrandcrèmes met titanium dioxide en zink oxide tot de veiligste en meest effectieve zonnebrandcrèmes behoren die er zijn. EWG maakt een afweging tussen de risico’s van verbranding door de zon en ingrediënten van zonnebrandcrèmes. Van de 500 door hen onderzochte zonnebrandcrèmes bevelen ze er in 2010 slechts 39 aan en die bevatten allemaal titanium dioxide en zink oxide.

Zink oxide en titanium dioxide zorgen voor breed spectrum UVA en UVB bescherming en bestaande studies wijzen erop dat er door intacte huid geen of bijna geen penetratie van nanodeeltjes is. Het risico is daardoor erg klein en daartegenover is de zonnebescherming erg hoog.

Nanodeeltjes conclusie

Er is dus nog geen 100% zekerheid over de veiligheid van nanodeeltjes. Het is wel duidelijk dat minerale zonnebrandcrèmes met titanium dioxide en zink oxide de voorkeur genieten boven de chemische zonnebrandcrèmes.

Manon Gagic van Green Jump over nanodeeltjes in 2010.

Update

Zie ons laatste zonnebrand blog voor een update over de definitie van nanodeeltjes

Het bericht Nano particles of nanodeeltjes in zonnebrandcrème gevaarlijk? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Ik liep in de supermarkt langs de babyproducten en mijn oog viel op de zonnespray factor 30 van Zwitsal. Ik had gezien op de site van Greenpeace dat de producten van Zwitsal als ‘gifvrij’ waren bestempeld en daarom was ik heel nieuwsgierig naar de ingrediënten.

Ik heb een avondje besteed aan het lezen van de minuscuul kleine oranje lettertjes (op een gele achtergrond) en hieronder staat het resultaat.

Voor zover het van belang is, het viel mij eigenlijk mee. Vooral het feit dat er geen parabenen inzaten. 

Ik heb persoonlijk een zeer sterke voorkeur voor natuurlijke materialen en zal daarom niet voor Zwitsal kiezen. Het belangrijkste daarbij is dat ‘parfum’ inzit en dat is voor mij het meest onduidelijke ingrediënt wat er bestaat.

Het feit dat er vrij veel stoffen inzitten die zich ophopen in het lichaam van je kind en in onze leefomgeving ondersteunt die keuze ook. Als ik iets ongezonds kan vermijden voor mijn dochtertje dan zal ik dat doen.

Ik heb onderstaand alleen de ingrediënten opgeschreven vanaf risicofactor 3 (op een schaal van 1 tot 10) uit de Cosmetics Database.  De ingrediënten met de hoogste risicofactor staan bovenaan.

Parfum

Risicofactor 8. Het probleem met het ingrediënt ‘parfum’ is dat niemand weet wat er bedoeld wordt. Ik ga dit navragen bij Zwitsal zodat er duidelijkheid is over het ingrediënt.

Bis-Peg/Ppg-16/16 Peg/Ppg-16/16 Dimethicone

Risicofactor 4-6. Huidverzorgend. Afhankelijk van het gebruik van het product varieert het risico tussen 4 en 6. Dit ingrediënt is niet bedoeld om te gebruiken op beschadigde huid.

Besmetting met 1.4-dioxane

Dit ingrediënt kan besmet worden met ethylene oxide en 1.4-dioxane, twee stoffen die een zeer hoog risico (namelijk 10) met zich meebrengen. Vooral het kankerverwekkende 1.4-dioxane wordt zeer regelmatig aangetroffen in verzorgingsproducten.  Meer details hierover zijn te vinden via het rapport “No More Toxic Tub”.

Tocopheryl Acetate

Risicofactor 5. Huidverzorgend. Deze stof hoopt zich op in mensen, dieren en het milieu. Schadelijk voor de huid. Dit ingrediënt kan besmet worden met Hydroquinone, een stof die als risicofactor 10 meekrijgt in verband met mogelijke kankerverwekkendheid en invloed op de voortplanting.

Octocrylene

Risicofactor 4. Zonnebescherming, absorbeert en filter UV licht. Octocrylene wordt gebruikt in combinatie met andere UV absorptiemiddelen om een hogere beschermingsfactor te bewerkstelligen.

De stof wordt niet afgebroken in ons milieu en de concentratie van deze stof bouwt zich op in de dieren, de voedselketen en mensen. Wordt door de huid opgenomen en blijft in lichaamscellen aanwezig lang nadat het gebruikt is.

Phenoxyethanol

Risicofactor 4. Conserveermiddel. Dit ingrediënt wordt gelinkt aan irritatie van de huid, ogen en luchtwegen. Levert gevaar op voor de arbeiders die werken met dit ingrediënt.

Sodium Hydroxide

Risicofactor 4. Zuurteregelaar die bij testen met dieren al bij lage doseringen diverse problemen laat zien. Ook deze stof is nog na heel lange tijd terug te vinden in je lichaam en je omgeving.

Butyl Methoxydibenzoylmethane

Risicofactor 3. Zonnebescherming, absorbeert en filtert voornamelijk UV-A licht. Zonlicht zorgt ervoor dat dit ingrediënt uit elkaar valt in onbekende chemische deeltjes.

Net als octocrylene hoopt deze stof zich op in mensen, dieren en milieu.

Dimethicone

Risicofactor 3.  Huidverzorgend.

Ook deze stof krijgt een drie omdat er onder andere bekend is dat de stof niet afbreekbaar is en aanwezig blijft in ons lichaam.

Potassium Hydroxide

Risicofactor 3. Zuurteregelaar. Levert gevaar op voor de arbeiders die werken met dit ingrediënt. Deze stof hoopt zich op in mensen, dieren en het milieu.

Aminomethyl Propanol

Risicofactor 3. Zuurteregelaar die de ogen, huid en luchtwegen irriteert.

Het bericht Zonnebrandcrème van Zwitsal, wat zit daar in? verscheen eerst op Green Jump's blog.