Een nieuw Europees onderzoek naar bestrijdingsmiddelen in aardbeien laat weinig aan de verbeelding over: de gemiddelde conventionele aardbei in Europa bevat resten van 3,5 verschillende pesticiden, en de meest gevonden stoffen horen bij de meest zorgwekkende die in de EU zijn toegelaten. Maar er is één land dat er dit jaar echt uitspringt in positieve zin, en dat is Nederland. Tijd om dat te vieren (yes, verse aardbeien van de kweker hier vlakbij!), met een kanttekening erbij.
Waar het rapport over gaat
Pesticide Action Network (PAN) Europe testte samen met nationale partners 41 lokaal geproduceerde aardbeienmonsters uit 11 EU-landen. De uitkomst voor conventionele aardbeien is niet mals: 78% bevatte minstens één pesticide, en 61% twee of meer. Het monster met de meeste residuen (België) bevatte er negen tegelijk. De twee meest gevonden stoffen, fludioxonil en cyprodinil, zijn door EFSA aangemerkt als hormoonverstorend en hadden volgens de onderzoekers allang van de markt moeten zijn. Daarnaast bevatte 58% van de monsters PFAS-pesticiden: stoffen die grotendeels afbreken tot het zeer persistente TFA, dat recent door het Europees chemicaliënagentschap ECHA als giftig voor de voortplanting (categorie 1B) is geclassificeerd.
Kortom: precies het soort stoffen waar we bij Green Jump liever ver van wegblijven, en waarom we de nadruk leggen op eerlijke, gifvrije producten.
En dan Nederland: dit jaar de uitblinker
Hier wordt het interessant. In de Maastrichtse steekproef (aardbeien van Albert Heijn, Jumbo, Aldi en Coöperatie Gedeelde Weelde) waren de residuwaarden opmerkelijk laag. Waar het Europese gemiddelde op 3,5 verschillende pesticiden per monster lag, kwamen de Nederlandse monsters uit op gemiddeld 0,3 residu per monster. Drie van de vier monsters waren volledig schoon; in het vierde zat één stof (fluopyram, een als PFAS geclassificeerde schimmelbestrijder), en dan nog onder de wettelijke limiet.
PAN Nederland testte dit jaar ook nog eens twaalf extra conventionele monsters uit andere delen van het land. Samen met de drie monsters uit Maastricht kwam dat neer op gemiddeld 2,1 residu per monster, waarbij ruim een kwart (27%) helemaal geen aantoonbare resten bevatte. Nederland en Frankrijk waren daarmee de twee lichtpunten van het hele rapport, het bewijs dat conventionele teelt met fors minder gif wél kan.
Dat sluit aan bij ontwikkelingen in de Nederlandse teelt zelf: initiatieven in Limburg waarbij telers synthetische middelen vervangen door biologische plaagbestrijding, UV-C tegen schimmelziekten en andere geïntegreerde technieken. Onderzoek van Wageningen University & Research liet eerder al zien dat geïntegreerde plaagbestrijding (IPM) het middelengebruik in de kasteelt met meer dan 90% kan terugbrengen. Hiep hoi, zou je zeggen.
De kanttekening: het verleden was minder rooskleurig
En hier komt de eerlijkheid waar we bij Green Jump aan hechten. Dat mooie cijfer van dit jaar staat namelijk in schril contrast met de jaren ervoor.
De supermarkttests van PAN Nederland in 2021, 2022 en 2024 vonden gemiddeld respectievelijk 3,5, 3,7 en 3,0 verschillende residuen per conventioneel aardbeienmonster. En volgens PAN Nederlands analyse van drie jaar officiële NVWA-monitoringdata bevatten aardbeien gemiddeld zelfs 4,4 residuen per monster. Daarmee waren ze samen met citrusfruit jarenlang de meest met pesticiden besmette vrucht op de Nederlandse markt.
Van 4,4 en 3,0 naar 0,3 in de Maastricht-steekproef is dus een enorme sprong. Mooi nieuws, maar wel een sprong die vraagt om nuchterheid.
Eén jaar is nog geen trend
De onderzoekers zeggen het zelf ook met zoveel woorden: het is nog niet te zeggen of dit een blijvende, structurele verbetering is of gewoon een gunstig jaar binnen de normale schommelingen van jaar tot jaar. Bovendien kon de producent van de geteste aardbeien niet worden geverifieerd, dus we weten niet precies wát er achter deze schone monsters zit. De onderzoekers benadrukken dat voortgezette monitoring nodig is om te bepalen of dit echt een structurele omslag is.
Zo eerlijk moeten we zijn: één goede meting is bemoedigend, maar het is te vroeg om te juichen dat Nederland “het probleem heeft opgelost”. Het steekproefaantal is klein, de verklaringen zijn deels nog onbevestigd, en de geschiedenis laat zien hoe snel die cijfers kunnen wisselen. We houden de komende jaren dus gewoon de vinger aan de pols.
Wat betekent dit voor jou?
Voor wie zekerheid wil, blijft de conclusie van het rapport onveranderd: biologische aardbeien waren in dit onderzoek, net als in eerdere edities, vrij van pesticiden. Alle biologische en “residuvrij” gelabelde monsters kwamen schoon uit de test. Zeker tijdens de zwangerschap en voor jonge kinderen, die verhoudingsgewijs veel aardbeien wegwerken, is dat het veiligste uitgangspunt.
Een paar praktische punten uit het rapport:
- Kies bij voorkeur lokaal en biologisch. Op boerenmarkten zijn biologische aardbeien vaak goedkoper dan in de supermarkt.
- Aardbeien kun je niet schillen en nauwelijks grondig wassen, anders dan bijvoorbeeld appels. Een deel van de residuen blijft dus altijd zitten, reden te meer om bij de bron te kiezen voor gifvrij.
- Zelf telen kan verrassend makkelijk, zelfs in een pot op het balkon. Zorg wel dat bijen en andere bestuivers bij de bloemen kunnen, en kies oude, weerbare rassen.
Tot slot
Dat Nederland dit jaar bovenaan bungelt in plaats van onderaan, is oprecht goed nieuws, en een teken dat schoner telen technisch gewoon haalbaar is. Na jaren van 3 tot 4 residuen per aardbei willen we eerst zien of deze verbetering standhoudt voordat we van een echte omslag spreken. We volgen het op de voet want we zijn zelf ook dol op aardbeien!
Bron: PAN Europe, “European strawberries extensively contaminated with PFAS or endocrine disrupting pesticide residues”, juli 2026.
Geef een reactie