Hormoonverstorende stoffen: de feiten op een rij

Hormoonverstorende stoffen. Er komen regelmatig verhalen voorbij dat deze ongezond zijn voor onze kinderen. Maar wat zijn het nou? Als je vertelt dat bananen ongezond zijn is het makkelijk voor ouders om te zeggen: ok, die geven we ze niet meer. Het is duidelijk, je kunt je er een beeld van vormen. Maar bij hormoonverstorende stoffen is het lastiger. Daarom is het goed om eens uit te zoeken wat dit nou precies zijn, wat er nou zo gevaarlijk aan is en, heel belangrijk, waar deze stoffen in zitten.

Wat zijn hormoonverstorende stoffen?

Hormoonverstorende stoffen worden in het Engels Endocrine Disrupting Chemicals genoemd, oftewel EDC’s. Het is een lichaamsvreemde stof die de functies van het hormonale systeem verstoort. De stof werkt als hormoon of blokkeert juist de functie ervan. Bekende voorbeelden van deze stoffen zijn: bisphenol A, oftewel BPA, ftalaten (weekmakers) en parabenen. Er zijn echter meer dan tweehonderd verschillende hormoonverstorende stoffen.

Waarom zijn hormoonverstorende stoffen gevaarlijk?

Er zijn meer en meer aanwijzingen dat deze stoffen tot blijvende gezondheidsschade leiden. De meeste kans om hierdoor schade op te lopen, is van de zwangerschap (foetale ontwikkeling) tot aan de puberteit. Een verstoring in het hormoonsysteem kan verschillende effecten hebben. Bijvoorbeeld op de ontwikkeling van het lichaam, vruchtbaarheid, het immuunsysteem of bij het ontstaan van kanker. Ook lijkt het een rol te spelen bij verschillende neurologische stoornissen zoals ADHD en autisme, diabetes, stofwisselingziekten en obesitas. Zelfs als er niet direct sprake is van schade, kan het op latere leeftijd leiden tot schade in de ontwikkeling.

Zembla: gevolgen van hormoonverstorende stoffen

Image result for zemblaZembla besteedde in juni 2015 aandacht aan de gevolgen van hormoonverstorende stoffen. Hier kwam naar voren dat internationale wetenschappers onder leiding van kinderarts Leonardo Trasande, onderzochten dat dit voor Nederland onder andere de volgende aanwijsbare gevolgen heeft:

  • 280 extra gevallen van zaadbalkanker per jaar
  • 7.000 sterfgevallen van mannen tussen 55-64 jaar door weekmakers
  • 1.500 gevallen van obesitas bij kinderen door blootstelling aan bisphenol A

Vervolgens is een berekening gemaakt met de zorgkosten die dit met zich meebrengt. Helaas zijn maar 5% van de chemische stoffen die als hormoonverstorend worden gekenmerkt onderzocht en is de focus vervolgens gelegd op de kosten. Maar dergelijke conclusies tonen aan dat deze stoffen alles behalve ongevaarlijk zijn. De werkelijke omvang van de schade is dus (nog) niet in kaart gebracht.

Hoe komen we in aanraking met endocrine disruptors?

Dagelijks komen we in contact met deze stoffen. Ook zwangere vrouwen en kleine kinderen dus. Ze zitten in voeding, plastic en verpakkingsafval, verzorgingsproducten en cosmetica, bespoten groente en fruit en blik. Andere voorbeelden zijn bestrijdingsmiddelen, weekmakers, vlamvertragers. In het geval van verpakkingsmateriaal kan de stof in het voedsel terechtkomen.

Hoe kan het dan dat deze producten nog gewoon verkrijgbaar zijn?

Als het echt niet goed zou zijn, dan zou het toch niet in de winkel liggen? Dat zou je denken ja, en dat zou vooral ook heel wenselijk zijn. In 2013 toonde Zembla aan dat de risico’s van hormoonverstorende stoffen niet bekend zijn bij zwangere vrouwen, zij worden in Nederland niet voorgelicht. Dit gebeurt wel in Denemarken, de overheid heeft daar deze taak op zich genomen. Na de uitzending zei de minister te gaan kijken of de informatie aan zwangere vrouwen toereikend is, maar er gebeurde niets.

Hormoonverstoorders uit alle producten halen, dat zou enorm veel geld kosten, miljarden. Wetenschappers stellen dat het allemaal draait om de economische belangen van de industrie. Om die reden zijn artsen en toxicologen nu bezig met het aantonen wat de gevolgen van deze schade door hormoonverstorende stoffen kost. De Europese Commissie lijkt pogingen te doen om wetgeving rondom hormoonverstoorders vorm te geven, maar de industrie probeert tegelijkertijd dit proces te vertragen. Er is nu dus nog geen enkele wetgeving omtrent deze stoffen. Wel werden er na de Zembla-uitzending kamervragen gesteld.

Hoe vermijd je (een groot deel van) hormoonverstorende stoffen?

  • Eet geen bespoten groente en fruit, kies liefst zoveel mogelijk voor biologisch, zeker als je zwanger bent of jonge kinderen hebt.
  • Let goed op het verpakkingsmateriaal. Bewaar voedsel niet in plastic maar gebruik glas of rvs en verhit geen voedsel in plastic.
  • Let op (biologische) keurmerken bij voeding, verzorgingsproducten, kleding en schoonmaakmiddelen. Zorg in ieder geval dat de verzorgingsproducten van je kinderen bijvoorbeeld biologisch zijn, zoveel gebruik je daar niet van dus blijven de kosten ook binnen de perken.
  • Vermijd Teflon en kijk kritisch naar de producten waarmee je kookt.

Lees meer over dit onderwerp op de website van Zembla en een Veilig Nest.

Reacties (8) -

  • linda

    linda

    23-12-2016 0:38:58 | Reply

    Dag kan iemand mij verder helpen met de vraag of piepschuim bolletjes in een hoofdkussen kankerverwekkend of hormoonverstorend zijn.

    • Manon

      Manon

      23-12-2016 10:17:28 | Reply

      Beste Linda, ik ken het product niet dus kan je geen 100% uitsluitsel geven maar mijn 1e reactie is sowieso dat ik er niet voor zou kiezen om daar op te slapen. Er zijn zoveel alternatieven waarbij je daar niet over hoeft te twijfelen. Groetjes, Manon

  • JW

    JW

    26-4-2017 12:46:54 | Reply

    Ik ben op zoek naar herbruikbare rietjes.. Nu heb ik rietjes gevonden van het materiaal: acryl-plexiglas. Is dit veilig, dus BPA vrij/ftalatenvrij, ook bij gebruik in de vaatwasser?
    En het materiaal polyester?
    Ik hoor het graag. Dank je wel alvast.

    • Manon

      Manon

      26-4-2017 12:50:12 | Reply

      Hoi, ik zou kiezen voor glas, rvs of siliconen. Siliconen vind je bijvoorbeeld hier http://www.greenjump.nl/Product/Eten-en-Drinken/Drink-en-thermosbekers/Doppen-en-accessoires/Rietjes-herbruikbaar-siliconen en rvs-rietjes hier (tijdelijk niet verkrijgbaar, maar je kunt je mailadres achterlaten en dan krijg je een berichtje als ze er weer zijn, ik verwacht over anderhalve week.) Groetjes, Manon

  • Vanne

    Vanne

    28-4-2017 0:04:53 | Reply

    Dag,
    Ik heb 2 vraagjes over verf.
    Hoe zit het met verf voor kinderen ? Wij gebruiken hier de grote flessen 'schoolverf gouache'. Op de fles staat 'wasbaar'. We hebben ook verf van het merk 'creall', plakkaatverf verdunbaar met water. Is dergelijke verf te vertrouwen ? Ik zou misschien wel op zoek kunnen naar een natuurlijker alternatief, maar we hebben nog enkele bijna nieuwe flessen staan en misschien is het ook niet zo'n ecologisch idee om die weg te gooien,...

    Verder kregen we een cadeautje van 'Baby art'. Dat is om souveniertjes te maken van de baby. Bij één setje zat er ook verf bij. Heeft iemand ervaring met het merk ? Enig idee of dit betrouwbaar is ? Op de verpakking staat 'veilig voor baby', maar ik ben er niet helemaal gerust in.
    Ik kijk uit naar jullie antwoord !!
    Groetjes, Vanne

  • Manon

    Manon

    28-4-2017 9:53:30 | Reply

    Hoi! Ik ken beide merken niet en ken de ingrediënten ook niet. Misschien iemand anders? Ik kan me goed voorstellen dat je het zonde vindt om weg te gooien. Misschien dat iemand hier een antwoord heeft. Groetjes, Manon

  • Danne

    Danne

    10-7-2017 13:01:13 | Reply

    Dag,
    Hoe zit het met oude gsm-toestellen, telefoon- of fototoestellen ? Wij halen de batterijen eruit en onze kinderen spelen er heel graag mee. Is hier een gevaar voor de gezondheid (ze stoppen die wel niet meer in de mond), kunnen er hormoonverstoorders, zware metalen,... in zitten ? Ik ben blij dat ik deze vraag aan iemand kan stellen en kijk al uit naar jullie antwoord. Groetjes, Danne  

    • Manon

      Manon

      10-7-2017 20:16:47 | Reply

      Hoi, ik zou het niet aanraden. De binnenkant bevat van alles, vlamvertragers, zware metalen etc. De buitenkant zal per type anders zijn maar bpa houdend plastic is een populair onderdeel bij dit soort producten. Groeten, Manon

Loading