Auw! Een gaatje

Door een combinatie van etensresten en speeksel ontstaat er op je tanden tandplak, een plakkerig, kleurloos laagje. Bacteriën in deze tandplak zijn dol op koolhydraatrijk voedsel. Ze zetten de suikers om in zuren en daardoor ontstaat er elke keer dat je iets eet of drinkt een zuuraanval op je tanden en kiezen. Juist deze zuuraanvallen tasten je tandglazuur aan, waardoor cariës, ofwel gaatjes, kunnen ontstaan.

Een goede mondgezondheid

Die krijg je door te letten op wat je eet en drinkt en hoe vaak je dat doet. Maar ook door te flossen én door goed te poetsen met een geschikte tandpasta om tandplak te verwijderen. En qua tandpasta’s is er inmiddels aardig wat keuze. Zo bestaan er tandpasta’s met fluoride, zonder fluoride, met xylitol, zonder xylitol…en natuurlijk tandpasta’s waarin fluoride en xylitol met elkaar gecombineerd worden.

Fluoride, het wondermiddel tegen cariës?

Fluoride is een natuurlijk mineraal, dat het tandglazuur harder maakt en daarmee beter bestand tegen zuuraanvallen. Zo helpt het cariës voorkomen. Het wordt daarom wereldwijd geadviseerd in de strijd tegen gaatjes. In sommige landen, zoals de Verenigde Staten, Australië en delen van Engeland, wordt zelfs het drinkwater gefluoriseerd. In Nederland is dat sinds 1976 niet meer toegestaan. Want hoewel fluoride na jaren en jaren van onderzoeken effectief lijkt te zijn tegen cariës, heeft het in de loop der tijd ook een slechtere naam gekregen. Hoe zit dat?

De andere kant van de fluoride-medaille

De inname van fluoride kan namelijk bijwerkingen hebben, van mild tot ernstig. Een acute fluoride vergiftiging kan bijvoorbeeld leiden tot misselijkheid, overgeven, coma of in hele ernstige gevallen zelfs fataal aflopen. Gelukkig komt een acute fluoride overdosis vrijwel nooit voor, een hele tube tandpasta neemt je kind immers niet zo snel in.

Maar neem je gedurende langere tijd te hoge concentraties fluoride in? Dan kunnen er wel chronische effecten optreden. Voorbeelden daarvan zijn fluorose, botontkalking en vergroeiing van het bot. Deze bijwerkingen komen vooral voor in landen met gefluoriseerd drinkwater, vanwege de grote inname van fluoride aldaar.

Hoe herken je fluorose?

‘Dental’ fluorose zijn witte of bruine vlekjes op de volwassen tanden, die eigenlijk vooral ontsierend zijn. Deze ontwikkelingsstoornis kan enkel ontstaan tijdens de tandontwikkeling. Eenmaal doorgebroken volwassen tanden kunnen geen fluorose meer ontwikkelen. De aandoening varieert van zeer mild (witte vlekjes) tot ernstig (bruine vlekken) en de ernst ervan kan ook weer afnemen tijdens het volwassen worden. In Nederland komen soms milde vormen van fluorose voor, die voornamelijk het gevolg zijn van onjuist gebruik van fluoride tabletten of het doorslikken van te veel tandpasta.

Xylitol, het alternatief voor fluoride?

Lang leek xylitol de aangewezen kandidaat om fluoride te vervangen. Een natuurlijke zoetstof, eenvoudig toe te voegen aan kauwgom of snoepjes, met hooguit milde bijwerkingen als diarree en buikkrampen bij overmatig gebruik. Klinkt als een goed alternatief, toch? Helaas is de werkzaamheid van xylitol nog altijd niet onomstotelijk vastgelegd. Recent onderzoek laat weliswaar zien dat xylitol kauwgom een verminderend effect kan hebben op tandplak, maar er zijn nog geen overtuigende bewijzen dat xylitol fluoride kan vervangen. Xylitol lijkt op dit moment vooral geschikt als goede aanvulling op het gebied van mondverzorging. We hopen dat hier in de toekomst meer duidelijk over wordt.

Welke tandpasta kies jij?

De WHO is er heel duidelijk over: poetsen met een fluoridehoudende tandpasta is onze beste selfcare optie in de preventie van cariës. Maar we begrijpen dat je terughoudend kan zijn om voor fluoride te kiezen, vooral als je kindje moeite heeft tandpasta uit te spugen. Zelf hebben we inmiddels ervaren dat juist voor de kinderen fluoride van belang kan zijn bij het voorkomen van gaatjes. En dat de noodzaak bij volwassenen nogal eens kan verschillen.

Bij Green Jump vinden we dat een goede mondgezondheid van groot belang is. En vooral dat ieder voor zich moet kunnen beslissen welke producten daarbij passen. Daarom vind je in ons assortiment vanaf nu ook tandpasta mét fluoride. Maar! Natuurlijk zijn ook dit producten met de kwaliteit die je van ons verwacht: fijne tandpasta’s voorzien van een natuurcosmetica keurmerk. Zodat je weet dat het met de ingrediënten, werkomstandigheden en verpakking goed zit.

Wat je ook kiest: Poetsen, poetsen, poetsen!

Goed poetsen is het advies, welke tandpasta je ook kiest. En begin met poetsen zodra de eerste tandjes doorkomen. Leer je kindje ook om de tandpasta niet door te slikken. Gebruik je een tandpasta met fluoride? Zolang kindjes niet goed kunnen spugen gebruik je een peutertandpasta. Deze heeft namelijk een lagere concentratie fluoride (aangegeven in ppm – parts per million). Je hoeft dan ook niet direct in paniek te raken, mochten ze deze tandpasta toch een keer doorslikken. En houd je bij het poetsen aan deze voorschriften:

– Gebruik, zodra de eerste tandjes doorkomen, een rijstkorreltje peutertandpasta met 500-750 ppm fluoride

– Vanaf 5 jaar gebruik je een erwtje tandpasta per poetsbeurt met 1000 – 1500 ppm fluoride

– Vraag eventueel advies aan je tandarts of mondhygiënist voor de beste poetstechniek.

Het bericht Fluoride tandpasta of Fluoridevrij of tandpasta met Xylitol? verscheen eerst op Green Jump's blog.

Fluoride in de tandpasta van je kind, is dit nu wel of niet aan te bevelen? Voordat je doorleest: uit dit blog volgt geen duidelijk ja of nee antwoord voor wat betreft de fluoride maar misschien helpt het je kiezen.

Wat wel een super ontdekking is, zijn de enorme voordelen van xylitol. Ons gezin gaat absoluut aan de xylitol kauwgom en snoepjes. Ook Healthy Child Healthy World schreef over xylitol en Science of Mom citeert een aantal interessante onderzoeken over xylitol.

Dochtertje met een gaatje in haar kies

Pas geleden werd ik weer even met mijn neus op de feiten gedrukt. Mijn dochtertje Lana van bijna 4 jaar had een gaatje in haar kies. Na de ontdekking ervan heb ik me een hele avond misselijk en schuldig gevoeld en me suf gegoogled naar de oorzaken en de behandeling (alsof het heel veel anders is dan bij een volwassene…).

Het schuldgevoel ontstond als volgt: wij poetsen Lana’s tanden met tandpasta van Weleda en daar zit geen fluoride in. Dit hebben we besloten nadat Lana haar eerste tandje kreeg en we veel hebben gelezen over de voor- en nadelen van fluoride.

Het is heel eenvoudig: fluoride is in beperkte hoeveelheden geweldig voor je tanden en tegelijkertijd is het zeer giftig voor de rest van je lijf. De vraag is natuurlijk bij welke hoeveelheden het giftig en schadelijk is en uiteindelijk hebben wij toen besloten om het risico niet te nemen.

Tenslotte snoept Lana weinig en poetsen wij fanatiek, dus dat moest toch goedkomen? En dan nu dus toch een gaatje, terwijl ze zo jong is. Nu zitten zwakke tanden zeker in de familie van papa’s kant maar ik ben me dus kapot geschrokken. Moet ik haar tanden dan toch maar wel met fluoride tandpasta poetsen?

Dus we hebben de zoektocht herhaald en uiteindelijk weer besloten om zonder fluoride te blijven poetsen en Lana xylitol te gaan geven. Hieronder een verslagje van de zoektocht naar de schadelijkheid van fluoride voor mensen en vooral voor kinderen.

Schadelijke effecten van fluoride

Fluoride kan schadelijke effecten hebben op verschillende gebieden. Het Fluoride Action Network heeft een overzicht gemaakt van de gezondheidseffecten van fluoride met allerlei verwijzingen naar medische onderzoeken. Hieronder de effecten die voor mij het belangrijkste zijn.

Effect van fluoride op de hersenen

De negatieve effecten van fluoride op de hersenen van kinderen is één van de hoofdonderwerpen in de meest recente onderzoeken. Er zijn onderzoeken uit landen waar het drinkwater gefluorideerd wordt waaruit blijkt dat het IQ van kinderen lager is.

Tevens blijkt uit onderzoeken dat een te hoge fluoride inname tijdens de zwangerschap een negatief effect heeft op de ontwikkeling van de hersenen van de baby.

Deze schadelijke effecten worden ondersteund door vele studies met dieren waaruit directe, schadelijke effecten van fluoride op hersenweefsel blijken.

Fluorose

Teveel fluoride leidt tot fluorose, dit is tandverkleuring en is te zien aan witte vlekjes of streepjes op de tanden. Bij ernstige fluorose zijn de vlekjes bruin. Fluorose ontstaat doordat je kind teveel fluoride binnenkrijgt wanneer de tanden worden gevormd, dus tussen zes maanden en vijf jaar. Voor mij een duidelijke reden om in ieder geval geen fluoridetabletjes en fluoridedruppels te geven.

Fluoride innemen biedt geen voordelen

Fluoride op de tanden aanbrengen heeft een versterkend effect op je gebit. Het inslikken van fluoride heeft geen positieve effecten. Dit wordt bijvoorbeeld aangetoond doordat tandbederf bij kinderen sterk is gedaald in zowel landen met als zonder fluoride in het drinkwater. Er is een zeer interessante documentaire over fluoride in drinkwater gemaakt door het Fluoride Action Network.

Wat is teveel fluoride?

En dan natuurlijk de belangrijkste vraag: wat is dan teveel fluoride? Want een beetje fluoride, aangebracht op de tanden, is heel goed voor de tandjes van je kind. Maar kinderen slikken tandpasta door en slikken dus ook fluoride door. Hier heeft je kind niks aan, in tegendeel, het is gewoon schadelijk.

Helaas heb ik geen sluitend antwoord kunnen vinden op de vraag hoeveel fluoride schadelijk is voor kinderen.

Hoeveel fluoride krijgen kinderen binnen via tandpasta?

In 1997 is een rapport uitgebracht waarin is uitgezocht wat de dagelijks benodigde hoeveelheid fluoride is, waarbij men er dus nog vanuit ging dat fluoride innemen gezond was. Dit is dus inmiddels achterhaald. In dit rapport gaat men uit van 0,05 mg per dag per kilo lichaamsgewicht. Een kindje van 15 kilo zou dus behoefte hebben aan totaal 0,75 mg per dag.

In een artikel uit 1999 is een samenvatting gemaakt van de conclusies van diverse auteurs over de hoeveelheid fluoride die kinderen gemiddeld en maximaal binnenkrijgen via tandpasta. Hieruit blijkt dat kinderen via tandpasta meer fluoride binnen kunnen krijgen dan 0,05 mg per dag per kilo.

Kinderen kunnen uit tandpasta teveel fluoride binnenkrijgen

Eén voorbeeld uit het artikel (zie tabel) : Auteur Bentley beschreef in 1999 dat een kindje van 2,5 jaar dat 14,2 kilo woog, bij het tandenpoetsen met gewone fluoridetandpasta (1000 ppm, zie hieronder) gemiddeld 0,038 mg per dag per kilo binnenkreeg (oftewel onder de norm van 0,05 mg). Hetzelfde kindje kon maximaal 0,12 mg per kilo per dag binnenkrijgen (ik denk als het kindje alles zou doorslikken) oftewel 240% van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid.

Gemiddelden zeggen mij niet zoveel want het betekent dus dat een deel van de groep kinderen dagelijks teveel fluoride binnenkreeg en mijn dochtertje slikt echt wel tandpasta door.

Peutertandpasta

In gewone fluoride tandpasta zitten 1000-1500 ppm (parts per million) fluoride. In peutertandpasta zitten 500-750 ppm. Op de verpakking wordt duidelijk aangegeven dat een erwtje per keer al voldoende is om mee te poetsen (waar ik overigens ook uit afleidt dat het niet gezond is om het in te slikken).

Tandpasta met fluoride met aardbeiensmaak of een ander lekker zoet smaakje is naar mijn mening echt af te raden. Kinderen willen dit graag doorslikken, ze vinden het lekker en doen vaak nog wat extra tandpasta op hun tandenborstel.

Alternatieven

Xylitol

Uit vele onderzoeken blijkt dat xylitol een vervanging kan zijn voor fluoride. Drie kauwgompjes per dag zorgt voor 60% minder tandbederf en bij kinderen die gevoelig zijn voor tandbederf, zoals mijn dochtertje, zelfs met 80%.

In Scandinavië wordt xylitol inmiddels breed ingezet en gepromoot. Er zijn nationale preventieprogramma’s, het wordt aanbevolen door tandartsen en labels op producten maken consumenten bewust van de voordelen.

Tandpasta zonder fluoride

Verschillende (vaak biologische) merken leveren tandpasta voor kinderen en volwassenen zonder fluoride. Weleda en Lavera zijn twee voorbeelden daarvan. Weleda heeft een redelijk neutrale smaak en Lavera smaakt naar aardbeien en frambozen. Beiden bevatten geen schadelijke ingrediënten. Ik gebruik ze voor Lana allebei en we verkopen ook beide merken in onze webwinkel Green Jump.

Blog over tandpasta met fluoride

Er is een nieuw blog waarin we tandpasta’s met fluoride hebben vergeleken.

Het bericht Tandpasta voor je kind met of zonder fluoride? verscheen eerst op Green Jump's blog.