Het onderzoek: welke chemische stoffen lekken er uit een herbruikbare, bpa-vrije, plastic fles

Twee wetenschappers uit Kopenhagen hebben bestudeerd welke chemische stoffen er uit nieuwe, gebruikte en in de vaatwasser gewassen, herbruikbare, bpa-vrije, plastic drinkflesjes in je water lekken. Ze vonden circa 400 plasticgerelateerde stoffen na 24 uur. Nadat de flessen in de vaatwasser waren geweest, vonden ze zelfs duizenden chemicaliën, en zelfs na goed naspoelen bleven er honderden achter. Een groot deel van deze chemische stoffen zijn nog onbekend. Van 70% van de wel geidentificeerde stoffen is onbekend of ze schadelijk zijn of niet.

In het water zijn onder andere schadelijke fotoinitiators aangetroffen, potentieel schadelijk voor de gezondheid omdat ze hormoonverstorend en kankerverwekkend zijn. Verder vonden ze allerlei stofjes om plastic zacht te maken, weekmakers en andere stoffen die nodig zijn bij de productie van plastic. Ook troffen ze DEET aan (ja het ongezonde maar goed werkende anti-muggenmiddel), niet omdat dit erin gestopt is, maar omdat het ontstaat tijdens de levensduur en het degraderen van het plastic.

Na een rondje in de vaatwasser wordt het alleen maar erger

Als de flessen in de vaatwasser zijn geweest, bevat het water niet alleen restanten chemicaliën van het vaatwasmiddel maar ook meer chemische stoffen uit het plastic. De vaatwasser zorgt ervoor dat het plastic degradeert waardoor er meer chemische stoffen uit lekken. Goed naspoelen helpt helaas niet voldoende.

De wetenschappers kiezen voor glazen flessen of rvs drinkflessen

Ondanks dat het nog niet volledig duidelijk is wat de gezondheidseffecten zijn, geven de wetenschappers aan dat ze zelf kiezen voor glazen flessen of rvs drinkflessen om uit te drinken. Het is sowieso niet geweldig om zeepresten of andere chemische stoffen op te drinken. De wetenschappers geven ook aan dat er gewoon heel weinig kennis en regelgeving is over met welke chemicaliën eten en drinken in aanraking komen en mogen komen. Je kunt de hele publicatie in het Journal off Hazardous Materials lezen of een samenvatting op sciencedaily.

Het bericht Plastic flessen lekken chemische stoffen verscheen eerst op Green Jump's blog.

En daarnaast is het heel fijn om te weten dat ze gemaakt zijn van RVS, voor ons toch een bewuste keuze boven aluminium waterflessen.

Roestvrij staal (RVS): oersterk!

Roestvaststaal (zo heet roestvrij staal in de industrie) is een ijzerbevattende legering gemaakt van een aantal basiselementen die op aarde gevonden worden, ijzererts, chroom, silicum, nikkel, koolstof, stikstof en mangaan, die ervoor zorgen dat er een roestvaste huid ontstaat. De eigenschappen van het uiteindelijke metaal veranderen afhankelijk van de verschillende hoeveelheden van deze elementen. Er bestaan meer dan 57 soorten roestvrij staal.

Klean Kanteens zijn vervaardigd uit hoogwaardig 18 /8, food-grade roestvrij staal. De getallen staan ​​voor de percentages van chroom en nikkel in het staal, 18% en 8% respectievelijk. Chroom verhoogt de hardheid van het metaal en nikkel maakt het sterk. Ongeveer 10-15% van de mensen is gevoelig voor nikkel, maar de hoeveelheid nikkel in het RVS dat Klean Kanteen gebruikt zijn zeer laag en hetzelfde RVS is het voorkeursmateriaal van de voedings-, zuivel-en brouwerij-industrie. Wanneer het chroom met zuurstof in aanraking komt, vormt het een onzichtbaar laagje chroom(III)oxide (ook genaamd: dichroomtrioxide) (Cr2O3), oftewel de oxidehuid. Dit laagje beschermt het onderliggende metaal tegen verdere roestvorming. Bovendien herstelt het zichzelf wanneer het beschadigd wordt.  Door dit geniale systeem is er geen lining (waterdicht binnenlaagje) nodig zoals bij aluminium flessen.

Aluminium versus Roestvrij staal (RVS)

Er zijn niet alleen drinkflessen van RVS, maar ook van aluminium. Aluminium is licht maar kan schadelijke stoffen lekken wanneer het warm wordt of in contact komt met zuren, blootstelling aan aluminium is door wetenschappers zelfs verbonden met Alzheimer. Om aluminium veilig te maken, moet het worden bekleed met een extra laag, de ‘lining’ zodat het vocht niet in aanraking komt met het aluminium. Het is voor producenten van aluminium drinkflessen niet makkelijk om een duurzame lining zonder Bisphenol A (BPA) te maken. De meest voorkomende soorten lining zijn plastic harsen of ‘baked-on epoxy’, die beide BPA en andere schadelijke stoffen kunnen lekken of waar krassen in kunnen komen zodat het vocht toch in aanraking komt met het aluminium. Ook kan de lining smaakjes opnemen waardoor je drankjes een vreemd smaakje kunnen krijgen.

De lining is vaak niet toegepast op het schroefdraad waar de dop mee sluit, omdat deze daar door het openschroeven zou beschadigen. Dit betekent dat je drankje toch in contact komt met aluminium. Ook komt er na aankoop vaak een enorme chemische lucht uit de fles als je de dop er af draait en aan de binnenkant ruikt.

Zorgwekkender nog is dat veel bedrijven die aluminium drinkflessen maken niet willen vrijgeven waar de lining van gemaakt is. Veel consumenten waren hevig teleurgesteld toen bleek dat de BPA-vrije lijn aluminium flessen van SIGG toch Bisphenol A bleek te bevatten. De fabrikant heeft toegezegd dat alle aluminium flessen, die na augustus 2008 geproduceerd zijn BPA-vrij zijn, maar wil de samenstelling van de lining nog steeds niet openbaar maken en heeft daarmee nog steeds het consumentenvertrouwen niet terug kunnen winnen.

Het  reinigen van  RVS is een stuk makkelijker, omspoelen met water en af en toe een sopje is vaak voldoende. De afwasborstel past door de grote opening. Als grote beurt kun je de fles laten staan gevuld met een azijn- of (bak)sodaoplossing. Beide zijn veilige schoonmaakmiddelen.

Aluminium flessen moeten vaak met speciale tabletten en door de vorm ook met speciale borstels gereinigd worden.

Klean Kanteen waterflessen en drinkbekers

Roestvrijstaal is qua gezondheid en gebruiksgemak naar onze mening beter. Bovendien zijn er zoveel uitvoeringen van de Klean Kanteen dat er voor iedereen een goede keuze is.

Het bericht Waterfles RVS versus aluminium waterfles verscheen eerst op Green Jump's blog.

En ook of onze dochter en andere kinderen het wel een leuke beker vinden omdat het geen prinsessen schoolbeker of Cars schoolbeker (etcetera) is. Het antwoord op de laatste vraag is natuurlijk per kind verschillend. Lana vindt het een mooie beker, ze mocht zelf het kleurtje uitkiezen van haar classic Klean Kanteen (en  ik-hou-van-alles-wat-roze-is Lana koos natuurlijk: roze).

In dit blog willen we onze schoolbekers op een rij zetten zodat het wat makkelijker wordt om te kiezen. 

Duurzame rvs schoolbeker van veilig materiaal

De vraag over duurzaamheid en veilige materialen beantwoorden we graag tegelijk. Alle schoolbekers zijn gemaakt van roestvrijstaal. Green Jump kiest bewust voor rvs schoolbekers omdat dit materiaal 100% veilig is, geen schadelijke stoffen lekt en geen geurtjes en smaakjes opneemt. Daarbij gaat rvs enorm lang mee. Er kunnen wat deukjes in komen bij veelvuldig vallen maar de beker blijft gewoon bruikbaar.

Andere opties voor schoolbekers zijn schoolbekers, gemaakt van melamine. Melamine is niet onze eerste keus en ook verschenen er kort geleden toch weer nieuwsberichtjes over dat er bij verwarmen van melamine schadelijke stoffen vrijkomen. Geen thee in meegeven dus. Daarnaast gaan deze vaak een stuk minder lang mee.

Natuurlijk zijn er ook plastic schoolbekers die vaak gemaakt zijn van polypropeen. Dit is op zich een veilige plastic soort maar een stuk minder duurzaam. Het blijft gewoon plastic, het neemt geurtjes en smaakjes op als je het in de vaatwasser wast en gaat sneller kapot.

Aluminium drinkbekers, zoals die van Sigg, hebben niet onze voorkeur omdat aluminium altijd een binnenlaagje heeft omdat aluminium niet met voedsel in aanraking mag komen. De samenstelling van het binnenlaagje wordt door de fabrikant geheim gehouden en in het verleden zat er BPA in.

Handige schoolbeker, makkelijk schoon te maken

De schoolbekers zijn allemaal ook door kleuters open te maken. Voor de kleuters adviseren we de Klean Kanteen classic met ringdop omdat deze het makkelijkste open en dicht te draaien is en de dop er ook niet scheef op kan. Met deze dop is de beker 100% lekdicht. De hals van de beker is fijn voor kleinere handjes. Door de grote opening kan er makkelijk uit gedronken worden uit alle schoolbekers en kan de beker ook makkelijk schoongemaakt worden. De binnenkant van de bekers heeft afgeronde hoekjes waardoor vuil zich niet kan ophopen.

De rvs-kleurige Klean Kanteen Classic en Wide mogen in de vaatwasser. Thermosflessen mogen nooit in de vaatwasser. We raden aan om de gekleurde Klean Kanteens met de hand te wassen, dit gaat heel eenvoudig en houdt de lak mooi.

Lekdichte schoolbekers op een rij

Schoolbeker	Basis maat	Middel maat	Kleuren	Lekdicht	Sportdop	Houdt warm/koud
Klean Kanteen Classic*	355 ml	500 ml	RVS Fuchsia Blauw Rood Groen Paars Aqua Wit Zwart Roze	Ja met extra ringdop	Ja	Nee, wel met extra neopreen hoes
Klean Kanteen Wide*	355 ml	500 ml	RVS	Ja	Nee	Nee, wel met extra neopreen hoes
Klean Kanteen Insulated	355 ml	470 ml en 590 ml	RVS Paars Blauw Zwart	Ja	Nee	Ja en ook geschikt voor voedsel door grote opening
Thermos Sport	Nee	500 ml	RVS	Ja	Ja, grote opening, ideaal voor snelle drinkers	Ja, door grote drinkopening niet geschikt voor hete dranken
Thermos de Luxe	Nee	500 ml	Bruin	Ja	Ja, dop ook zeer geschikt voor hete dranken	Ja

* ook in 800 ml en 1200 ml verkrijgbaar

Voor een uitgebreidere omschrijving per schoolbeker, kun je op site kijken in de categorie Drinken.

Het bericht Schoolbeker keuzehulp verscheen eerst op Green Jump's blog.

Een waterfles met kraanwater is 30 tot 1300 maal beter voor het milieu dan flessenwater en alle andere dranken uit de fles. Die vervuiling zit onder andere in het schoonmaken, transporteren en produceren. Vooral het afdanken van de flessen kost veel energie.

De productie alleen al van de flessen en het transport ervan belast het milieu tot wel duizend maal meer dan kraanwater. Dat heeft Alex van der Helm berekend in zijn proefschrift waarmee hij promoveerde aan de faculteit Civiele Techniek van de TU Delft.

Voor het maken van één PET fles is 0,1 liter olie nodig. Naast olie is er per fles gebotteld water 2 tot 5 liter water nodig om de machines te boenen!

Over hoeveel flesjes gaat het eigenlijk?

In Amerika worden er ongeveer 60 miljoen flesjes per dag weggegooid waarvan minder dan 20 % wordt gerecycled. Ze belanden op vuilnisbelten, worden verbrand, komen in rivieren terecht, gaan naar zee. Als je dat omrekent nar Nederland, dan betekent dit dat er in Nederland elke dag honderdduizenden flesjes weggegooid worden. Elke dag!

Liever water van dichtbij

Het gebottelde water wat in Nederland op de markt komt word steeds duurzamer geproduceerd. Dat is de conclusie van onderzoek door het bureau CE te Delft naar de klimaatscore van verpakte waters. Geen enkel product is 100% duurzaam maar waters in flessen en pakken hebben in Nederland een gunstige CO2-score vanwege de kleine transportafstanden en de goede recycling. Dat geld alleen voor de waters die uit Nederland komen. Hoe verder de afstand het water af moet leggen hoe groter de CO2 uitstoot.

Fabrikanten

FWS (Nederlandse vereniging Frisdrank, Waters, Sappen) geeft zelf aan dat het beter kan. Ze doen hun naar hun zeggen hun uiterste best maar absolute duurzaamheid bestaat niet.

Bij Spa Reine zijn ze ook actief, er is een complete serie nieuwe, duurzame petflessen op de markt. Deze flessen zijn lichter in gewicht, van 50% gerecycled materiaal, en de etiketten van gerecycled materiaal worden gedrukt met plantaardige inkt. Met deze nieuwe flessen bespaart de Groep Spadel zo’n 2.693 ton grondstoffen per jaar.

Coca Cola is ook één van de fabrikanten die actief bezig is met duurzaamheid en ze doen dit al jaren. Speerpunten zijn onder andere minimaal watergebruik en duurzame verpakking en recyclage.

Jij kunt meer doen dan de fabrikanten

Een prettig idee dat producenten duurzamer proberen te produceren en het afval beter te recyclen is. Maar als we kraanwater zelf uit de kraan kunnen tappen en in een herbruikbare waterfles doen, hoeven al deze flessen en flesjes helemaal niet worden geproduceerd en gerecycled te worden.

In Nederland doen we het gemiddeld gezien best aardig. Nederlanders drinken gemiddeld per dag 413 ml water en voor het overgrote deel toch leidingwater. Ongeveer 80 ml per dag komt uit natuurlijk mineraal –en bronwater met of zonder koolzuur en water uit waterbollen en automaten.

Kosten en besparing

Een liter flessenwater kost tweeduizend maal meer om te produceren dan een liter kraanwater.

Een flesje water op een station kost je omgerekend 3 euro voor een liter water. 1 liter leidingwater kost 0,0015 per liter! Wat een verschil!

Als we kijken naar de 80 ml ‘geen-kraanwater’ die in Nederland gemiddeld wordt gedronken, betekent dat er per persoon per jaar (365 x 0,08 liter) 29,2 liter gebotteld water wordt gedronken. Dat kost op jaar basis (29,2 liter x 3 euro) 87,60 euro! Kraanwater zou komen op nog geen 4,5 eurocent (0,0438)! Bespaar je toch maar mooi en gemakkelijk 87,55 euro per persoon per jaar!

Idee?

Water zelf tappen is helaas niet overal mogelijk. Maar wat als we de kosten om zwerfafval tegen te gaan, prullenbakken te leggen en de kosten die recyclen met zich meebrengt eens zouden inzetten om overal fonteintjes te plaatsen? Lijkt mij de meest logische en duurzaamste oplossing. Kraanwater overal voor iedereen! In een hervulbare waterfles kun je overal en altijd water meenemen. Kijk bijvoorbeeld eens bij de flessen van Klean Kanteen, niet alleen praktisch en milieuvriendelijk, maar ook nog eens hartstikke mooi!

Het bericht Waterfles met kraanwater of water uit de fles, nog wat feiten verscheen eerst op Green Jump's blog.

Is het drinken van bronwater nu eigenlijk gezonder en wat betekent het drinken van water uit een flesje voor het milieu?

Al deze waterflesjes belanden op onze steeds groter wordende mondiale afvalberg! Terwijl de oplossing zo voor de hand ligt: kraanwater!

Het zelf vullen van een glas als je ergens bent of een beker voor onderweg (zoals bijvoorbeeld de Klean Kanteen van rvs of de Retap van glas) met kraanwater is zo gedaan. En als je kraanwater niet zo lekker vindt, dan kun je een filter gebruiken zoals die van Brita dan is een eventueel vervelende bijsmaak ook weg.

Kwaliteit kraanwater versus water in fles

Het kraanwater in Nederland is van een uitstekende kwaliteit. Water uit de kraan wordt beter getest en gecontroleerd dan bron- of mineraalwater uit flessen of een flesje.

Daarnaast is kraanwater een stuk verser, het komt meestal uit een bron bij je in de buurt en hoeft daarom niet lang opgeslagen te worden en ver te worden getransporteerd.

Leidingwater mag geen risico opleveren voor de volksgezondheid. Daarom wordt het uitgebreid getest en gecontroleerd. De normen en specifieke eisen voor drink- en warm tapwater zijn vast gelegd in de waterleidingwet en in het waterleidingsbesluit. Deze zijn vastgesteld mede op advies van de WHO en de Gezondheidsraad door het ministerie van VROM.

Nergens anders in de wereld is het kraanwater zo goed van smaak en van uitstekende kwaliteit als in de meeste West-Europese landen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) verbaast zich dan ook dat alsnog veel West-Europeanen de voorkeur geven aan gebotteld water: “In West-Europa is flessenwater meestal niet beter, en soms zelfs slechter van kwaliteit dan leidingwater.”

Flessenwater is dus niet beter of gezonder dan kraanwater. Toch smaakt het soms wel anders. Of toch niet? De Keuringsdienst van Waarde ontdekte dat het bronwater van Bar-Le-Duc, samen met Spa èèn van de best verkochte verpakte waters in Nederland, uit dezelfde grondlaag komt als het water wat in Utrecht gewoon uit de kraan komt, technisch gezien is het dus gewoon hetzelfde water. De naam is wel heel slim bedacht Bar-Le-Duc is namelijk gewoon het Franse woord voor Utrecht.

Mineraalwater is niet gezonder dan drinkwater uit de kraan.

Bij het drinken van mineraalwater wordt het idee gewekt dat het gezonder is om die extra mineralen binnen te krijgen. In flessen gebotteld mineraalwater kunnen soms minerale zouten zitten, die je niet in dezelfde hoeveelheid in kraanwater vindt. Als je gevarieerd eet krijg je voldoende mineralen binnen. Het is dus echt niet nodig om hier voor mineraalwater te drinken. Dat wat je teveel binnen krijgt plas je er trouwens gewoon weer uit. Beetje zonde om daarvoor een flesje mineraalwater te kopen.

Zelf je plastic waterflesje hervullen?

Water zelf tappen uit je kraan is goedkoper, gezond en een stuk minder milieubelastend.

Gelukkig zijn steeds meer Nederlanders zich daarvan bewust en kiezen ervoor om water uit de kraan te drinken. Het hervullen van een plastic waterflesje is alleen niet zo verstandig, ze zijn niet gemaakt voor hergebruik en het is zeer onhygiënisch.

De NFI deed onderzoek naar aanleiding van eerder onderzoek door microbioloog Rijkelt Beumer, verbonden aan de Universiteit Wageningen. In opdracht van het consumenten programma Kassa toonde hij vorig jaar aan dat het hervullen van flesjes erg onhygiënisch is. “De kwaliteit van het water stond gelijk aan slootwater”, vertelt Beumer. Na elke slok blijven er voedselresten en speeksel achter in het flesje. Er zouden daarnaast ook vooral darmbacteriën in de zelf gevulde flesjes voorkomen. “Er zitten meer bacteriën in hervulde flesjes water dan er in bedorven voedsel zitten”, stelt Beumer. Je wordt daar niet snel ziek van omdat het je eigen bacteriën zijn, maar een fris idee is het allerminst. Daarnaast is het ook zonde van de goede kwaliteit kraanwater die teniet wordt gedaan als je een vies flesje opnieuw vult.

Flesjes goed afwassen dus! Er zijn trouwens milieuvriendelijkere alternatieven die ook nog eens een stuk makkelijker schoon te maken zijn. De rvs flessen van Klean Kanteen bijvoorbeeld hebben een grote opening (waar zelfs je afwasborstel in kan),afgeronde hoekjes zodat er geen bacteriën kunnen blijven zitten in randjes en zijn heel glad van binnen zodat je ze eenvoudig uitspoelt. De ongekleurde kun je zelfs gewoon in de vaatwasser doen, de gekleurde kun je beter met de hand afwassen dan blijven ze langer mooi.

Het bericht Kraanwater versus mineraal- en bronwater in een fles verscheen eerst op Green Jump's blog.